طرح طبقه بندی مشاغل کارگران در قانون کار و دستورالعمل‌های وزارت کار

۰ تا ۱۰۰ طرح طبقه بندی مشاغل کارگران در قانون کار و دستورالعمل‌های وزارت کار

شناسنامه قانون- طرح طبقه بندی مشاغل کارگران به معنای گروه‌بندی و دسته‌بندی مشاغل مختلف در یک کارگاه است. طبقه‌بندی مشاغل شامل تعیین نام و عنوان مشغولین به هر یک از این مشاغل و جایگاه آن‌ها در کارگاه است. طبقه‌بندی دقیق مشاغل به ایجاد ساختار سازمانی مناسب و تعادل منابع انسانی کمک می‌کند. همچنین تعیین ساعت کاری متناسب با هر موقعیت شغلی، بخشی از این طرح است که به عدالت در پرداخت حقوق و مزایا و شفافیت محیط کار کمک می‌کند.

مقررات قانونی ناظر بر طرح طبقه بندی مشاغل کارگران

از سال ۱۳۵۲ قوانین و مقررات مختلفی در رابطه با الزام اجرای طرح طبقه بندی مشاغل در کارگاه های مشمول تصویب و به مرحله اجرا گذاشته اند. آخرین قوانین مربوط به مواد ۴۸ و ۴۹ قانون کار جمهوری اسلامی ایران است که آیین‌نامه‌ها و دستورالعمل‌های اجرایی آن ها نیز تصویب و ابلاغ گردیده است.

دستورالعمل‌های اصلی طرح طبقه بندی مشاغل کارگران

همان‌طور که در مواد ۴۸ و ۴۹ قانون کار، اجرای طبقه بندی استاندارد مشاغل ایران برای دو گروه اصلی الزامی است:

کارگاه‌ها از لحاظ شمول طرح طبقه‌بندی مشاغل به دو گروه تقسیم می‌شوند که شرایط شمول هر کدام به شرح زیر است:

۱- کارگاه های عادی

کارگاه‌های عادی زمانی ملزم به اجراز طرح طبقه بندی مشاغل کارگران هستند که دارای ۵۰ نفر کارگر یا بیشتر باشند. حد نصاب ۵۰ نفر برای شمول طرح طبقه بندی مشاغل با استناد به تبصره ۲ دستورالعمل شمول طرح طبقه بندی مشاغل کارگران به کارگاه‌های بالای ۵۰ نفر کارگر (بخشنامه شماره ۱۲۰۹۶/ن مورخ ۱۳۷۴/۰۴/۲۰ وزارت کار و امور اجتماعی) است. در صورتی که کارگاهی از لحاظ تعداد کارگران به حد نصاب مورد نیاز برای اجرای طرح طبقه بندی مشاغل برسد و بعدا تعداد کارگران از حد نصاب کاهش یابد کماکان مشمول اجرای طرح طبقه بندی مشاغل خواهد بود.

۲- شرکت های خدمات پیمانکاری تامین نیروی انسانی و موسسات مشابه و نظایر آنها

بر اساس ماده ۱ دستورالعمل مربوط به نحوه اجرای طرح طبقه بندی مشاغل کارگران مشمول قانون کار تابع شرکت های خدماتی پیمانکاری تامین نیروی انسانی مصوب ۱۳۸۵/۰۴/۲۱ وزارت کار، این شرکت‌ها بدون توجه به تعداد کارگران (کمتر یا بیشتر از 50 نفر کارگر) مشمول اجرای طرح طبقه بندی مشاغل طبق دستورالعمل مزبور هستند.

اجرای طرح طبقه‌بندی مشاغل در کارگاه‌هایی که بیش از ۵۰ نفر کارگر دارند، الزامی است. در کارگاه‌هایی که شعب مختلف دارند، بسته به شخصیت حقوقی کارگاه‌ها، تصمیم‌گیری در خصوص شمول یا عدم شمول طرح طبقه‌بندی مشاغل به صورت کلی یا جزئی صورت می‌گیرد.

اگر کارفرما از اجرای این طرح امتناع کند، کارگران می‌توانند از طریق شورای اسلامی کار، نماینده کارگران یا حتی نامه کارگران (بدون امضا) موضوع را به اداره کار محل اطلاع دهند. اداره کار محل طبق مواد ۴۸، ۴۹ و ۵۰ قانون کار به کارفرما ابلاغ خواهد کرد که طرح طبقه‌بندی مشاغل را اجرا کند.

در صورتی که کارفرما در مهلت‌های تعیین شده از طرف وزارت کار و امور اجتماعی مشاغل کارگاه را ارزیابی نکرده باشد، وزارت کار این کار را به یکی از دفاتر موسسات مشاور فنی ارزیابی مشاغل یا اشخاص صاحب صلاحیت (طبق تبصره ۲ ماده ۴۹) واگذار خواهد کرد.

نکته: اگر پیمانکاران در کارگاهی مشغول به کار باشند که کارگاه اصلی آن دارای طرح طبقه‌بندی مشاغل باشد، آن‌ها می‌توانند از طرح طبقه‌بندی کارگاه اصلی استفاده کنند یا طرح طبقه‌بندی مصوب وزارت کار را پیاده‌سازی کنند.

طرح طبقه‌بندی مشاغل شرکت‌های پیمانکار نیروی انسانی طرف قرارداد با دستگاه‌های اجرایی

مطابق بند ۳ تصویب‌نامه ساماندهی قراردادهای پیمانکاری انجام کار و ممنوعیت انجام وظایف کارشناسی و تخصصی از طریق شرکت‌های طرف قرارداد (ابلاغی به شماره ۸۴۵۱۵/ت۳۴۶۱۳هـ مورخ ۱۵/۱۲/۱۳۸۴ هیأت وزیران)،  سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور مکلف شد با همکاری وزارتخانه‌های کار و اموراجتماعی، امور اقتصادی و دارایی و رفاه و تأمین اجتماعی و سایر دستگاههای ذی‌ربط در مورد کارگران شرکتهایی که در طبخ و توزیع غذا، امور حمل و نقل، خدمات فضای سبز، تعمیر و نگهداری ساختمان، تأسیسات و سایر خدمات عمومی انجام وظیفه می‌نمایند، نسبت به ساماندهی و تنظیم نمونه قراردادهای پیمانکاری انجام کار دستگاه‌های دولتی براساس نوع فعالیت، حجم کار، قیمت هر واحد کار و قیمت کل کار شامل هزینه‌های پرسنلی، موادمصرفی و تجهیزات، سهم و هزینه مدیریت از طریق برگزاری مناقصه اقدام نمایند.

وزرات کار و امور اجتماعی وقت بر این اساس به  کلیه وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های اجرائی مشمول تصویب‌نامه بالا، فهرست مشاغل (عناوین شغلی شرکت‌های پیمانکاری) موضوع فعالیت‌های بند ۳ تصویب‌نامه مذکور شامل طبخ و توزیع غذا، امور حمل و نقل، خدمات فضای سبز، تعمیر و نگهداری ساختمان، تاسیسات و سایر خدمات عمومی قابل واگذاری به شرکت‌های پیمانکاری را به انضمام طرح طبقه بندی مشاغل کارگران مشتمل بر ریز حقوق و مزایای ماهانه کارگران برحسب گروه شغل مورد تصدی را ابلاغ کرده است.

در بخشنامه وزارت کار، جدول‌های طرح طبقه بندی مشاغل کارگران شاغل شرکت‌های پیمانکاری شامل عنوان شغل و طبقه، گروه شغلی و شرایط احراز شغل (تحصیل و سابقه) برای کارهای خدمات عمومی، امور حمل و نقل، باغبانی و فضای سبز، طبخ و توزیع غذا، تعمیر و نگهداری ساختمان و تاسیسات، فعالیت‌های خدمات شهری شهرداری ها و موسسات تابعه به تفکیک  با حدود ۲۲۱ عنوان شغلی ارائه شده است.

دانلود دستورالعمل مربوط

• دستورالعمل عناوین، گروه و شرایط احراز مشاغل شرکت‌‌های پیمانکاری طرف قرارداد با دستگاه‌های اجرایی (بخشنامه شماره ۷۵۰۴۲ مورخ ۲۱؍۶؍۱۳۸۵ وزارت کار و امور اجتماعی)

بیشتر بخوانید:  حق سنوات سال ۱۴۰۴ کارگران (مزایای پایان خدمت)

جدول مزد طرح طبقه بندی مشاغل کارگران

در طرح های طبقه بندی گروه های شغلی ۲۰ گانه تعریف شده که برای هر گروه شغلی مزد مشخصی پرداخت می‌شود. در جدول طرح طبقه‌بندی مشاغل ۱۴۰۴ مزد گروه‌های ۲۰ گانه طبقه‌بندی مشاغل مشخص شده است. در هر کارگاه الزامی به وجود همه گروه‌ها نیست و ممکن است در کارگاه تعداد محدودی از گروه‌ها وجود داشته باشند.

شورای عالی کار همه ساله حداقل مزد کارگران و میزان افزایش مزد سایر سطوح مزدی را تعیین کرده و از روی میزان افزایش تعیین شده جدول حقوق ۱۴۰۳ و مزد و پایه سنوات طرح طبقه‌بندی مشاغل ۱۴۰۴ تعیین می‌شود.

جدول مزد سال ۱۴۰۴ گروه های ۲۰گانه شرکت های خدماتی و پشتیبانی

برای بزرگنمایی بیشتر بر روی عکس کلیک کنید

همانگونه که در جدول بالا ملاحظه می‌شود، مزد پایه یا پایه سنوات نیز مبلغی است که به کارگران با سابقه کار دو سال و بیشتر (از ابتدای سال دوم کار) تعلق می‌گیرد. این مبلغ به صورت سالانه رو هم انباشته و کارفرما مکلف است علاوه بر پرداخت پایه سنوات سال های گذشته و اعمال افزایش مزدی به آن باید پایه سنوات سال جاری را نیز پرداخت کند.

نکته مهم در خصوص پایه سنوات به خصوص در شرکت‌های پیمانکاری و خدماتی و تامین نیرو این است که سابقه کار کارگران از ابتدای شروع به کار در آن کارگاه محاسبه می‌شود نه از سالی که شرکت مشخصی به عنوان پیمانکار تعیین شده است.