رأی ابطال مصوبه ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان در خصوص تکلیف دستگاه های اجرایی استان به معرفی مشاوران جوان

ابطال مصوبه ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان در خصوص تکلیف دستگاه های اجرایی استان به معرفی مشاوران جوان

تاریخ دادنامه: 1405/3/5
شماره دادنامه: 140531390000547349
شماره پرونده: 0400666
مرجع رسیدگی: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: سازمان بازرسی کل کشور

طرف شکایت: استانداری اصفهان ـ اداره کل ورزش و جوانان اصفهان

موضوع شکایت و خواسته: ابطال بند یک مصوبه جلسه 59 مورخ 1402/8/2 ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان (ابلاغی به موجب تصویب نامه شماره 20/10/94892 مورخ 1402/8/10)

گردش کار: معاونت حقوقی، نظارت همگانی و امور مجلس سازمان بازرسی کل کشور به موجب دادخواست و لایحه ای به شماره 19175 مورخ 1404/1/24 اعلام کرده است که:

“به استحضار می رسد؛ براساس جلسه 59 مورخ 1402/8/2 ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان، اداره کل ورزش و جوانان به عنوان دبیر جلسات ستاد ساماندهی امور جوانان نسبت به انجام مکاتبه با کلّیه دستگاه های اجرایی مبنی بر معرّفی مشاور جوان مطابق با شرح مندرج در بند یک مصوبه ستاد ساماندهی امور جوانان استان (از جمله نامه شماره  1403/703/1028/ص مورخ 1403/2/4) نموده است.

این درحالی است که؛

در اجرای ماده 41 قانون برنامه پنج ساله پنجم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، آیین نامه اجرایی آن طی شماره 45681/ت 47636هـ مورخ 1391/3/8 به تصویب هیئت وزیران رسیده و براساس ماده 5 آیین نامه اجرایی، ستاد استانی ساماندهی امور جوانان با ترکیب بالاترین مقام واحدهای استانی متناظر ستاد ملّی با ریاست استاندار تشکیل می شود و وظیفه هماهنگی بین واحدهای استانی دستگاه های اجرایی را بر عهده دارد. ستاد استانی موظّف است گزارش اقدامات واحدهای استانی دستگاه های اجرایی را به ستاد ملّی ارائه نماید. همچنین به استناد بند 5 تصویب نامه جلسه بیست و هشتم شورای عالی جوانان مورخ 1386/2/6، آیین نامه ستاد استانی ساماندهی امور جوانان درسی و چهارمین شورای عالی جوانان مورخ 1390/9/5 بازنگری و به تصویب رسیده است. با ملاحظه ماده 41 برنامه پنجم مذکور و همچنین آیین نامه اجرایی آن و ماده 3 آیین نامه ستاد استانی ساماندهی امور جوانان مصوّب 1390/9/5، وظیفه ستاد ایجاد هماهنگی بین دستگاه های اجرایی در قالب تقسیم کار استانی، بررسی تحقّق اهداف و شاخص های اجرای برنامه در سطح استان، پیگیری مصوبات ستاد استان و ارزیابی عملکرد دستگاه ها و ارائه گزارش به ستاد ملّی می باشد. لذا در هیچ یک از مواد قانونی و آیین نامه ها، وظیفه و اختیاری برای ستاد استانی ساماندهی امور جوانان مبنی بر الزام دستگاه های اجرایی به بکارگیری مشاور جوان پیش بینی نشده است.

3ـ به استناد بند (الف) ماده 29 قانون مدیریت خدمات کشوری، سقف پُست های سازمانی با رعایت راهبردهای مذکور در فصل دوم این قانون و با پیشنهاد دستگاه و تأیید سازمان اداری و استخدامی به تصویب هیئت وزیران می رسد. بکارگیری نیروی انسانی صرفاً براساس ساختار سازمانی هر دستگاه امکان پذیر بوده و خارج از آن مجوّزی ندارد. هرگونه حضور در دستگاه اجرایی منوط به وجود رابطه استخدامی و رعایت قوانین مربوطه و همچنین رعایت قانون تسرّی قانون گزینش معلّمان و کارکنان آموزش و پرورش به سایر وزارتخانه ها، سازمان ها و مؤسّسات دولتی می باشد و وفق ماده 52 قانون مدیریت خدمات کشوری، هر نوع بکارگیری افراد به غیر از حالات مندرج در ماده 45 و تبصره ماده 32 قانون فوق ممنوع است. مصوبه ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان مبنی بر معرّفی مشاور از بین افراد غیر شاغل در دستگاه های اجرایی ایراد قانونی دارد.

4ـ بند «هـ» ماده 29 قانون مدیریت خدمات کشوری، تعداد پُست های مشاور برای مقامات اجرایی را مشخص نموده است. در این راستا، سازمان اداری و استخدامی طی بخشنامه شماره 707832 مورخ 1397/12/18 و در اجرای بند «هـ» ماده 29 قانون مدیریت خدمات کشوری، تعیین و انتصاب مشاور در دستگاه های اجرایی را فقط در قالب پُست های مصوّب مُجاز دانسته و تأکید شده که از صدور احکام انشایی یا ابلاغ داخلی برای افراد به عنوان «مشاور» خودداری نمایند. همچنین رئیس سازمان اداری و استخدامی طی بخشنامه شماره 4156 مورخ 1401/1/24 و به منظور بهره گیری از ظرفیت جوانان نخبه و تجارب متخصّصین در تأیید بخشنامه شماره 707832 مورخ 1397/2/18 اعلام نموده فقط وزرا، رؤسای سازمان های مستقل زیر نظر رئیس جمهور، استانداران و رؤسای مؤسّسات دولتی با گستره کشوری مُجازند؛ حداکثر 5 نفر را از طریق احکام انشایی یا ابلاغ داخلی در چهارچوب قوانین و مقرّرات مربوط به عنوان مشاور تعیین کنند. لذا بکارگیری مشاور جوان در دستگاه های اجرایی مبنای قانونی نداشته و هرگونه بکارگیری مشاور، فقط در چهارچوب پُست های سازمانی مُجاز است.

5 ـ طبق ماده 4 قانون تنظیم بخشی از مقرّرات مالی دولت، دریافت هرگونه وجه، کالا و یا خدمات تحت هر عنوان از اشخاص حقیقی و حقوقی توسط دستگاه های اجرایی ممنوع است. لذا افراد نمی توانند تحت عنوان ارائه خدمت (ولو بدون اخذ وجه) و بدون مشخص بودن رابطه استخدامی در دستگاه حاضر و یا بکارگیری شوند.

6 ـ براساس این مصوبه و مکاتبه انجام شده اداره کل ورزش و جوانان، تعدادی از افراد تحت عنوان مشاور در دستگاه های اجرایی استان بکارگیری شده که با عنایت به صدور ابلاغ جهت نامبردگان، این افراد می توانند در آینده از طریق سایر مراجع قانونی، ادّعای پرداخت حق و حقوق و حتی مطالبه بکارگیری در دستگاه نمایند و عدم طی شدن مراحل قانونی بکارگیری ایشان، موجب عدم امکان پرداخت به ایشان بوده و با توجّه به عدم طی شدن مراحل گزینش، دسترسی آنان به سامانه ها و اسناد دولتی دارای ایراد می باشد.

یادآور می شود؛ معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری اصفهان در پاسخ به چرایی وضع مصوبه مزبور اظهار داشت:

«… در پنجاه و نهمین جلسه ستاد ساماندهی استان مورخ 1402/8/2 و با هدف استفاده از ظرفیت جوانان متعهّد و نخبه در پیشبرد برنامه های دستگاه های اجرایی، معرّفی اشخاص مذکور صرفاً به عنوان بازوی مشورتی برای مدیران بوده و هیچ گونه استقرار در دستگاه، خدمت منظّم و رابطه و تعهّد استخدامی را ایجاد نمی کند و تنها به منظور افزایش مشارکت مردم و استفاده از ظرفیت های جوانان به عنوان حلقه میانی مورد تأکید مقام معظّم رهبری (مدّظله العالی) می باشد.»

پاسخ قابل قبول نبوده و موضوعی تحت عنوان بازوی مشورتی مدیران در قوانین جاری کشور پیش بینی نشده و در مصوبه به صراحت به معرّفی مشاور تأکید شده و در بند 2 مصوبه ستاد ساماندهی امور جوانان استان نیز تأکید به برگزاری همایش برای این مشاوران تأکید گردیده و افزایش مشارکت مردم ارتباطی با بکارگیری یک فرد بدون رابطه استخدامی در دستگاه های اجرایی ندارد.

7ـ با این اوصاف، وفق مصوبه فوق مقرّر گردیده که یک نفر در بازه سنی 18 تا 35 که فاقد رابطه استخدامی با دستگاه می باشد، به عنوان مشاور جوان مدیران دستگاه های اجرایی به دبیرخانه ستاد معرّفی گردد. این در حالی است که ستاد ساماندهی امور جوانان استان براساس ماده 41 قانون برنامه پنجم توسعه مزبور تشکیل و در شرح وظایف آن، موضوع الزام دستگاه های اجرایی بر بکارگیری مشاور جوان بدون رابطه استخدامی در دستگاه های اجرایی پیش بینی  نشده و از طرفی وفق ماده 52 قانون مدیریت خدمات کشوری، هر نوع بکارگیری افراد به غیر از حالات مندرج در ماده 45 و تبصره ماده 32 قانون مذکور ممنوع است.

منطبق با بند «هـ» ماده 29 قانون مدیریت خدمات کشوری، تعداد پُست های مشاور برای مقامات اجرایی را مشخص نموده و سازمان اداری و استخدامی طی بخشنامه های متعدّد برعدم صدور ابلاغ انشایی به منظور بکارگیری مشاور برخلاف پُست های سازمانی تأکید کرده است. بنابراین با توجّه به حضور افراد تحت هر عنوان بدون رابطه استخدامی و داشتن پُست سازمانی و بدون طی شدن سایر مراحل قانونی از جمله قانون تسّری قانون گزینش معلّمان و کارکنان آموزش و پرورش  به سایر وزارتخانه ها، سازمان ها و مؤسّسات دولتی ممنوع است.

بنا به مراتب فوق و در اجرای تبصره 2 ذیل ماده 2 قانون تشکیل سازمان بازرسی کل کشور، تقاضای ابطال بند یک تصویب نامه موضوع صورتجلسه پنجاه و نهم مورخ 1402/8/2 ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان در هیئت عمومی مورد تقاضا است.”

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل اداره کل ورزش و جوانان استان اصفهان به موجب لایحه شماره 2569/ 1404/303/ص مورخ 1404/4/3 توضیح داده است که:

“به استحضار می رساند؛ با توجه به این که طبق بیانیه گام دوم انقلاب بر نقش کلیدی و محوری نسل جوان در اداره امور کشور و استفاده از ظرفیت جوانان در اجرای سرفصل های علم و پژوهش، معنویت و اخلاق، اقتصاد، عدالت و مبارزه با فساد، استقلال و آزادی عزّت ملّی، روابط خارجی و مرزبندی با دشمن و سبک زندگی تأکید شده و توانمندسازی و تربیت نسل جوان در اجرای بهتر سرفصل های مذکور از اهمیّت بالایی برخوردار بوده و از طرفی با عنایت به وجود مشکلات مختلف اقتصادی و معیشتی و سابقه وجود اعتراضات و ناآرامی های ایجاد شده توسط جوانان در سال 1401، هدف از تصویب بند یک مصوبات جلسه پنجاه و نه ستاد استانی ساماندهی امور جوانان مبنی بر معرّفی مشاور جوان توسط دستگاه های اجرایی؛ صرفاً به عنوان فرصتی جهت توانمندسازی جوانان برای پذیرش مسئولیت، جانشین پروری و تربیت مدیران آینده، آشنایی جوانان با شرح وظایف دستگاه های اجرایی و در نهایت استفاده از ظرفیت جوانان نخبه و خلّاق در ارائه راه حل های نوین جهت حل مشکلات و مسائل جامعه بوده است، لذا با تأیید و امضا صورتجلسه توسط استاندار وقت و تأکید رئیس جلسه ستاد ساماندهی (معاون سیاسی امنیتی و اجتماعی وقت) مصوبه مذکور در راستای ایجاد احساس مفید بودن و انگیزه برای مشارکت اجتماعی جوانان در تعیین سرنوشت و آینده آنان بوده و معرّفی جوانان مذکور پس از توجیه نمودن آنان، به صورت کاملاً داوطلبانه و بدون ادّعای هرگونه رابطه استخدامی صورت گرفته است و با توجّه به انجام امور محوّله به صورت داوطلبانه و افتخاری، لذا از این حیث مغایرتی با قانون مدیریت خدمات کشوری نداشته و ایجاد تعهـّد غیرقانونی برای دولت ننموده است. علی هذا با توجه به مطالب معنونه از آن مقام تقاضای صدور رأی شایسته مورد استدعا است”

هیئت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1405/3/5 با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هیئت عمومی

براساس بند (الف) ماده 41 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران دستگاه های اجرایی و مؤسّسات عمومی غیردولتی ذی ربط که از بودجه عمومی دولت استفاده می کنند، براساس منشور تربیتی نسل جوان و سند ملّی توسعه و ساماندهی امور جوانان مصوّب دولت ضمن ایجاد برنامه ساماندهی امور جوانان ذیل بودجه سنواتی خود از طریق ستاد ملّی و استانی ساماندهی امور جوانان باید اقدامات لازم را جهت اجرایی شدن این اسناد در طول سال های برنامه به عمل آورند. مطابق تبصره این ماده، آیین نامه اجرایی این ماده به تصویب هیئت وزیران می رسد و در همین راستا و براساس ماده 5 آیین نامه اجرایی ماده 41 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ایران مصوّب 1390/11/9 هیئت وزیران ستادهای استانی در هر استان با تركیب بالاترین مقام واحدهای استانی دستگاه های اجرایی متناظر ستاد ملّی با ریاست استاندار تشكیل می شود و وظیفه هماهنگی بین واحدهای استانی دستگاه های اجرایی را برعهده دارد. ستاد استانی موظّف است گزارش اقدامات واحدهای استانی دستگاه های اجرایی را به ستاد ملّی ارائه نماید.

با عنایت به مراتب مذکور نظر به اینکه

اولاً الزام دستگاه های اجرایی بر بکارگیری مشاور جوان در شمار وظایف ستادهای استانی موضوع آیین نامه اجرایی مذکور قرار ندارد

و ثانیاً براساس ماده 52 قانون مدیریت خدمات کشوری هر نوع بكارگیری افراد در دستگاه های اجرایی به غیر از حالات مندرج در ماده 45 و تبصره ماده (32) این قانون ممنوع است و براساس بند (هـ) ماده 29 قانون مدیریت خدمات کشوری، تعداد پستهای مشاور برای مقامات اجرایی نیز مشخص شده است

بنابراین علاوه بر اینکه وضع مقرره مورد شکایت به شرح یادشده خارج از حدود اختیار مقام واضع است، همچنین اطلاق بند 1 مصوبه پنجاه و نهم مورخ 1402/8/2 ستاد ساماندهی امور جوانان استان اصفهان مبنی بر بکارگیری مشاور جوان (در حد ایجاد رابطه استخدامی) مغایر احکام قوانین مذکور بوده و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می شود. این رأی براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10) در رسیدگی و تصمیم گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

رئیس هیئت عمومی دیوان عدالت اداری ـ احمدرضا عابدی