رأی هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در خصوص عدم ابطال فوق العاده سختی کار سازمان دامپزشکی کشور

رأی در خصوص عدم ابطال فوق العاده سختی کار سازمان دامپزشکی کشور

شماره دادنامه: ۱۴۰۴۳۱۳۹۰۰۰۲۸۷۴۴۰۰
تاریخ دادنامه: ۱۴۰۴/۱۱/۷
شماره پرونده: ۰۲۰۲۲۷۴
مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری
شاکی: دیوان محاسبات کشور

طرف شکایت: ۱- سازمان اداری و استخدامی کشور ۲- سازمان دامپزشکی کشور

موضوع شکایت و خواسته: ابطال ۱- بخشنامه شماره ۲۲۰/۹۲/۱۱۹۷۲ مورخ ۱۳۹۲/۶/۳۱ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس جمهور ۲- بخشنامه های شماره ۹۲/۲۲/۴۹۰۳۴ مورخ ۱۳۹۲/۷/۹، ۹۲/۲۲/۸۶۴۴۸ مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۳ و ۹۳/۲۲/۳۵۴۲۷ مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۲ مدیرکل امور اداری، رفاه و پشتیبانی سازمان دامپزشکی کشور

گردش کار: سرپرست معاونت حقوقی، مجلس و تفریغ بودجه دیوان محاسبات کشور به موجب لایحه شماره ۲۰۰۰۰/۸۲ مورخ ۱۴۰۲/۳/۶ ۱- بخشنامه شماره ۲۲۰/۹۲/۱۱۹۷۲ مورخ ۱۳۹۲/۶/۳۱ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور ۲- ابطال بخشنامه‌های شماره ۹۲/۲۲/۴۹۰۳۴ مورخ ۱۳۹۲/۷/۹، ۹۲/۲۲/۸۶۴۴۸ مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۳ و ۹۳/۲۲/۳۵۴۲۷ مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۲ مدیرکل امور اداری، رفاه و پشتیبانی سازمان دامپزشکی کشور را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

“۱- به موجب بند (۳) ماده (۶۸) قانون مدیریت خدمات کشوری «فوق العاده سختی کار و کار در محیط های غیرمتعارف نظیر کار با اشعه و مواد شیمیایی، کار با بیماران روانی، عفونی و در اورژانس و در بخش های سوختگی و مراقبت های ویژه بیمارستانی تا (۱۰۰۰) امتیاز و در مورد کار با مواد سمی، آتش زا و منفجره و کار در اعماق دریا، امتیاز یـاد شده با تصویب هیات وزیران تا سه برابر قابل افزایش خواهد بود.» و براساس ماده (۷۸) همان مأخذ: «در دستگاه های مشمول این قانون کلّیه مبانی پرداخت خارج از ضوابط و مقرّرات این فصل با اجرای این قانون لغو می گردد.»

۲- مستفاد از دادنامه شماره ۹۴۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۰۷۲۷ مورخ ۱۳۹۴/۶/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، در خصوص سختی کار و کار در محیط های غیرمتعارف، تعیین مصادیق دیگر مندرج در بند (۳) ماده (۶۸) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوّب سال ۱۳۸۶ باید از لحاظ تشابه موضوع و ماهیت با موارد یادشده سنخیت داشته باشد.

۳- مطابق دادنامه شماره ۹۸۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۱۲۵۵۹ مورخ ۱۳۹۸/۸/۲۵ و همچنین دادنامه شماره ۹۹۰۹۹۷۰۹۰۵۸۱۰۸۵۲ مورخ ۱۳۹۹/۷/۸ هیات عمومی دیوان عدالت اداری نیز با همین استدلال، به ترتیب بخشنامه های شماره ۲۲۰/۹۲/۷۹ مورخ ۱۳۹۲/۴/۲۶، ۲۲/۹۱/۴۳۰۸۵ مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۲۵ و ۲۲۰/۹۲/۹۵۵۷ مورخ ۱۳۹۲/۵/۱۴ معاون هماهنگی اجرای مقرّرات اداری معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس جمهور و بخشنامه شماره ۸/۴۳۲۳/۹۱/۲۲۰ مورخ ۱۳۹۱/۱۱/۲۸ معاونت راهبردی منابع انسانی معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس جمهور و نامه شماره ۸۰۹۲۲۸ مورخ ۱۳۹۵/۸/۵ معاونت نوسازی اداری سازمان اداری و استخدامی کشور با شکایت دیوان محاسبات کشور ابطال گردیده است.

۴- وفق دادنامه شماره ۹۶۱۰۰۹۰۹۰۵۸۰۱۲۳۳ مورخ ۱۳۹۶/۱۲/۸ هیات عمومی دیوان محاسبات کشور نیز نامه شماره ۲۱/۲۷۱۳ مورخ ۱۳۹۴/۱/۱۷ مشاور وزیر و رییس مرکز نوسازی و تحول اداری وزارت اقتصاد و دارایی مبنی بر برقراری فوق العاده سختی کار و کار در محیط های غیرمتعارف در احکام ذی حسابان و معاونین ذی حساب سازمان بهزیستی کشور ابطال گردیده است.

۵- براساس بند (ث) ماده ۷ قانون برنامه پنج ساله ششم توسه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران و ماده ۷۱ قانون احکام دایمی برنامه های توسعه کشور، کلّیه تصویب نامه ها، بخشنامه ها و دستورالعمل ها در صورتی قابل طرح و تصویب و اجرا است که بار مالی ناشی از از آن قبلاً محاسبه و در قانون بودجه کل کشور تأمین شده باشد.

با عنایت به مراتب معروضه؛ با تصویب قانون مدیریت خدمات کشوری و لازم الاجرا شدن اجرای آن از ابتدای سال ۱۳۸۸ و به موجب حکم ماده ۱۲۷ مأخذ قانونی اخیرالذکر کلّیه قوانین و مقرّرات عام و خاص مغایر با آن قانون به غیر از قانون بازنشستگی پیش از مؤعد کارکنان دولت لغو گردیده است. حسب بررسی های به عمل آمده سازمان دامپزشکی کشور به استناد بخشنامه های صدرالذکر، اقدام به برقراری فوق العاده سختی شرایط کار در احکام کارگزینی برخی از کارکنان خود تحت عناوین شغلی غیرمرتبط نظیر رییس اداره برنامه و بودجه، کارشناس امور آموزشی، کارشناس امور مالی و پشتیبانی، متصدّی خدمات عمومی، سرایدار و نگهبان را نموده است. لهذا مفاد بخشنامه های صدرالاشاره از حیث عدم تشابه موضوع و سنخیت ماهیت موارد یاد شده مغایر با مفاد بند ۳ ماده ۶۸ و ماده ۷۸ قانون مدیریت خدمات کشوری و همچنین دادنامه های اصداری هیات عمومی اخیرالذکر ارزیابی می گردد. بنا به مراتب پیش گفته درخواست ابطال بخشنامه های مذکور مورد استدعاست.”

متن مقرره های مورد شکایت به شرح زیر است:

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر حوزه ریاست، حقوقی و ارزیابی عملکرد سازمان دامپزشکی کشور به موجب لایحه شماره ۴۰۲/۱۰/۳۹۶۰۲ مورخ ۱۴۰۲/۵/۳ توضیح داده است که:

” ۱- در خصوص بند ۱ لایحه شماره ۲۰۰۰۰/۸۲ مورخ ۱۴۰۲/۳/۶ دیوان محاسبات کشور، با توجه به این که مبنا و مأخذ پرداخت فوق العاده سختی شرایط کار به کارکنان این سازمان مطابق بند (۳) ماده (۶۸) قانون مدیریت خدمات کشوری و همچنین مجوّز صادر شده به شماره ۲۲۰/۹۲/۱۱۹۷۲ مورخ ۱۳۹۲/۶/۳۱ معاون هماهنگی اجرای مقرّرات اداری معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس جمهور می باشد، لذا کلّیه پرداخت های این سازمان برابر ضوابط و مقرّرات انجام شده است.

۲- با توجه به این که بیش از ۵۰ درصد بیماری های شناخته شده بیماری مشترک بین انسان و حیوان (۸۰۰ بیماری) می باشد و با عنایت به این که کارکنان خدوم سازمان دامپزشکی کشور در خط مقدم پیشگیری، مبارزه و مقابله با این بیماری ها قرار دارند لذا اکثر همکاران این سازمان به انواع مختلف بیماری ها از جمله سرطان، توده های با منشاء ناشناخته، مشکلات ریوی، چشم، پوست از جمله اگزما و سوختگی ناشی از موادشیمیایی و سمی و قطع عضو در زمان جابه جایی دستگاه‌های آزمایشگاه مبتلا شده اند که گوشه کوچکی از مستندات بیماری، عمل جراحی و قطع عضو همکاران سازمان دامپزشکی است. «لازم به ذکر است همکاران زحمتکش در آزمایشگاه های دامپزشکی ادارات دامپزشکی استان ها و مرکز ملّی تشخیص، آزمایشگاه های مرجع و مطالعات کاربری سازمان دامپزشکی، از انواع مختلف نمونه های مرضی، لاشه های حذفی و معدومی، دام، طیور و آبزیان بیمار و انواع نهاده ها و فرآورده های دامی آلوده و ضبطی اقدام به نمونه برداری (بافت، خون، مغز و … ) آزمایش و کِشت می نمایند، با توجه به این که این آزمایشگاه‌ها در داخل ساختمان ادارات دامپزشکی و در ارتباط با سایر کارکنان می باشد، لذا کلّیه کارکنان در معرض انواع بیماری ها، گازهای سمی و مواد شیمیایی، تشعشعات رادیو اکتیو و پرتوهای مضر قرار می گیرند.»

جهت مزید استحضار به عرض می رساند بیماری آنفلوانزا از سال ۱۹۱۸ تا ۱۹۲۰ (در عرض ۲ سال) در جهان شیوع و ۵۰ میلیون نفر را به کام مرگ کشاند که بیش از تلفات جنگ جهانی بود و کارکنان این سازمان در پیشگیری و مبارزه نمونه برداری و معدوم سازی مرغداری های صنعتی و سنتی مبتلا به این بیماری در سطح کشور در تماس و ارتباط مستقیم با این بیماری بوده و از شیوع و گسترش آن به سایر اقشار جامعه جلوگیری می کنند. بیماری تَب مالت یکی از مهم ترین بیماری‌های مشترک انسان و حیوان بوده و به شدّت مُسری است که بیشتر کارکنان سازمان دامپزشکی کشور به علّت تماس نزدیک با حیوان و ترشحات بدن حیوان مبتلا به بیماری و همچنین تزریق واکسن بروسلوز به اشتباه به خود در زمان واکسیناسیون دام، دچار بیماری تَب مالت شده‌اند که دارای عوارض غیر قابل درمان جبران ناپذیر و مادام العمری از جمله عقیمی، نازایی، درد مفاصل، زمین گیری و … می باشد.

۳- در بندهای ۲، ۳ و ۴ دادخواست ابرازی از سوی دیوان محاسبات کشور، به دادنامه های قبلی و آراء صادر شده توسط آن هیات در خصوص فوق العاده شرایط سختی کار سایر دستگاه های اجرایی اشاره شده است که وظایف و ماهیت دستگاه های اجرایی ذکر شده در این دادنامه ها هیچ‌گونه سنخیتی با وظایف و ماهیت کار سازمان دامپزشکی کشور ندارد. به طوری که وظیفه اصلی سازمان دامپزشکی مبارزه با بیماری های مشترک بین انسان و حیوان، تأمین بهداشت دام و طیور و تأمین امنیت غذایی جامعه می باشد. لذا به نظر می رسد دیوان با اختصاص ۳ بند از ۵ بند دادخواست خود به دادنامه های قبلی و آراء صادر شده، در نظر دارد آن هیات را به سَمت صدور رای مشابه آراء قبلی بدون در نظر گرفتن وظایف و ماهیت این سازمان سوق دهد.

۴- در خصوص قسمت اول بند (۵) دادخواست دیوان محاسبات کشور به استحضار می رساند براساس بند (ث) ماده (۷) قانون برنامه پنج‌ساله ششم توسعه اقتصادی و اجتماعی جمهوری اسلامی ایران و ماده (۷۱) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور، بار مالی ناشی از تصویب فوق العاده شرایط سختی کار کارکنان دامپزشکی در سقف اعتبار موجود پرداخت حقوق اجتناب ناپذیر لحاظ گردیده است.

۵- در خصوص قسمت دوم بند (۵) دادخواست، لازم به ذکر است که به هیچ کدام از عناوین شغلی غیرمرتبط اعلامی از طرف دیوان محاسبات کشور از جمله رییس اداره برنامه و بودجه، کارشناس امور آموزشی، کارشناس امور مالی و پشتیبانی، متصدّی خدمات عمومی، سرایدار و نگهبان فوق‌العاده شرایط سختی کار پرداخت نگردیده است. با عنایت به دفاعیات فوق رد دادخواست دیوان محاسبات کشور مورد درخواست می باشد.”

همچنین مدیرکل حوزه ریاست، حقوقی و ارزیابی عملکرد سازمان دامپزشکی کشور به موجب لایحه دیگری به شماره ۴۰۳/۱۲/۷۱۱۶۶ مورخ ۱۴۰۳/۸/۸ به پیوست لایحه، فقط شرح وظایف برخی از کارکنان سازمان را ارسال کرده است.

علی رغم ارسال و ابلاغ نسخه دوم دادخواست و ضمایم آن برای طرف دیگر شکایت (سازمان اداری و استخدامی کشور) تا زمان رسیدگی به پرونده پاسخی واصل نگردیده است.

هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۱۴۰۴/۱۱/۷ با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است.

رای هیات عمومی

اولاً صرف عنوان شغل به تنهایی نمی‌تواند مشخص کننده این موضوع باشد که آیا عوامل مؤثر سختی کار و کار در محیط‌های غیرمتعارف در آن شغل وجود دارد یا خیر و با توجه به مسیولیت‌هایی که در مجموع برای پُست‌های مدیریتی دامپزشکی وجود دارد لازم است که متصدّیان این پُست‌ها نیز به صورت میدانی درگیر باشند و مواردی همچون بررسی قرنطینه‌های دامپزشکی، مدیریت بحران، واکنش سریع در مقابل بیماری های واگیردار، مبارزه با بیماری‌های مشترک حیوان و انسان و … از این قبیل است. به علاوه حضور میدانی مستلزم حضور در محیط های نامناسب و آلوده از نظر میکرب، ویروس، انگل و قارچ و حضور در محیط های با بوی نامطبوع و متعفن است.

ثانیاً با توجه به توضیحات نماینده سازمان اداری و استخدامی کشور مشاغل سازمان دامپزشکی کاربینی شده و مشاغلی که به تأیید رسیده براساس عوامل مؤثر در سختی کار و شرایط محیطی مربوط مشمول بند ۳ ماده ۶۸ قانون مدیریت خدمات کشوری شناخته شده است و با عنایت به مراتب فوق، مقررات مورد شکایت شامل بخشنامه شماره ۲۲۰/۹۲/۱۱۹۷۲ مورخ ۱۳۹۲/۶/۳۱ معاونت توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رییس‌جمهور و بخشنامه‌های شماره ۹۲/۲۲/۴۹۰۳۴ مورخ ۱۳۹۲/۷/۹، ۹۲/۲۲/۸۶۴۴۸ مورخ ۱۳۹۲/۱۲/۳ و ۹۳/۲۲/۳۵۴۲۷ مورخ ۱۳۹۳/۵/۲۲ مدیرکل امور اداری و رفاه و پشتیبانی سازمان دامپزشکی کشور خلاف قانون و خارج از حدود اختیار نیست و ابطال نشد.

این رای براساس ماده ۹۳ قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب ۱۴۰۲/۲/۱۰) در رسیدگی و تصمیم ‌گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است.

احمدرضا عابدی- رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری