لایحه ساماندهی سهمیه‌های ورود به مقاطع مختلف آموزش عالی

لایحه ساماندهی سهمیه‌های ورود به مقاطع مختلف آموزش عالی (توزیع عادلانه فرصت‌ها و امکانات تحصیلی در آموزش عالی)

خبر مورخ 16 آذر 1398

مقدمه:

با نظر به مأموریت نظام آموزش عالی با هدف تأمین نیروی انسانی متخصص مورد نیاز در روند جاری و همچنین اولویت های توسعه کشور از راه سنجش علمی استعدادها، علاقه ها و توان متقاضیان ورودی و بر حسب ضرورت تجمیع و بهینه سازی سهمیه های متنوع در جهت تقویت ملاک های علمی سنجش و ایجاد توان و تعادل در توان علمی ورودی های آموزش عالی و ملاحظه مصالح ملی و در تبعیت از اسناد بالادستی از جمله بندهای 2-2 و 6-2 سیاست های کلی علم و فناوری ابلاغی مقام معظرم رهبری مبنی بر «اصلاح نظام پذیرش دانشجو و توجه ویژه به استعداد و علاقمندی دانشجویان در انتخاب رشته تحصیلی و …» و «توزیع عادلانه فرصت ها و امکانات تحصیل و تحقیق در آموزش عالی در سراسر کشور» و تصریح اقدام ملی (شماره 6) راهبرد کلان (شماره 6) در نقشه جامع علمی کشور مبنی بر «استقرار نظام سنجش و پذیرش در آموزش عالی» لایحه ساماندهی سهمیه‌های ورود به مقاطع مختلف آموزش عالی به شرح زیر تدوین و جهت طی مراحل قانونی به دبیرخانه هیئت محترم دولت ارسال می شود.

ماده 1- تعاریف:

الف- شورا: منظور شوراهای سنجش و پذیرش دانشجو در آزمون سراسری و تحصیلات تکمیلی به عنوان مراجع سیاست گذاری در حوزه سنجش و پذیرش دانشجو در آموزش عالی کشور است.

ب- مقاطع تحصیلی: شامل تمامی دوره های کاردانی (پیوسته و ناپیوسته)، کارشناسی (پیوسته، ناپیوسته)، کارشناسی ارشد (پیوسته و ناپیوسته)، دکتری حرفه ای، عمومی و تخصصی (Ph.d) و دستیاری گروه علوم پزشکی و دامپزشکی است.

پ- آزمون سراسری (کنکور): منظور، آزمونی است که توسط سازمان سنجش آموزش کشور برای سنجش و پذیرش متقاضیان ورود به آموزش عالی از مقطع دیپلم و به صورت کشوری برگزاری می شود، یا مطابق قانون سنجش و پذیرش دانشجو به صورت صرفاً با سوابق تحصیلی پذیرش می نمایند.

ت- مؤسسه: منظور از مؤسسه، کلیه دانشگاه ها، دانشکده ها و مؤسسه های آموزش عالی دولتی و غیردولتی از جمله دانشگاه آزاد اسلامی و مؤسسات پژوهشی وابسته به سایر دستگاه ها است که دارای مجوز از وزارتین یا شورای عالی انقلاب فرهنگی برای پذیرش دانشجو در مقاطع تحصیلی می باشند.

ث- سازمان: منظور، سازمان سنجش آموزش کشور است.

ج- مرکز: منظور، مرکز سنجش آموزش علوم پزشکی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.

چ- وزارتین: منظور، وزارت علوم، تحقیقات و فنآوری و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است.

ح- ایثارگران: منظور، همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران، جانبازان بالای 5 درصد و همسر و فرزندان ایشان، آزادگان و همسر و فرزندان ایشان، رزمندگان با حداقل شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه و همسر و فرزندان ایشان، برادر، خواهر، پدر و مادر شهید است.

خ- ظرفیت: منظور، تعداد تقاضای پذیرش در هر یک از کدرشته محل های آزمون ها می باشد که توسط مؤسسه ها اعلام و به تأیید شوراهای گسترش وزارتین رسیده و حسب مورد در دفترچه راهنمای آزمون های سازمان و یا مرکز، درج و اطلاع رسانی می شود.

د- پذیرش: فرایند سنجش علمی است که الف: با شرکت داوطلبان در آزمون آغاز و با بررسی سوابق آموزشی، پژوهشی، فناوری و انجام مصاحبه علمی تکمیل و یا ب: با بررسی صرفاً سوابق تحصیلی انجام، و در هر دو صورت نتایج قبولی آنها توسط وزارتین از طریق سازمان و مرکز اعلام می شود.

ماده 2- حد نصاب گزینش آزاد:

گزینش علمی تمامی داوطلبان اانتخاب رشته کننده در هر آزمون، بدون هیچ گونه قیدی به میزان ظرفیت هر کدرشته محل، گزینش آزاد نامیده می شود. نمره کل آخرین فرد قبول شده در هر کد رشته محل به عنوان حد نصاب گزینش آزاد در آن کد رشته محل در نظر گرفته می شود.

ماده 3- سهمیه ها:

الف- در آزمون سراسری برای پذیرش دانشجو در مقاطع کاردانی ناپیوسته، کارشناسی پیوسته، کارشناسی ارشد پیوسته و دکتری حرفه ای، سهمیه های پذیرش به صورت آزاد، مناطق (یک، دو و سه) و ایثارگران می باشد.

ب- در آزمون های فنی و حرفه ای (کاردانی پیوسته)، کاردانی پیوسته و ناپیوسته علمی، کاربردی، کاردانی به کارشناسی (کارشناسی ناپیوسته) و کارشناسی ارشد ناپیوسته و آزمون دکتری تخصصی و دستیاری گروه علوم پزشکی و دامپزشکی، سهمیه های پذیرش به صورت آزاد و ایثارگران می باشد.

پ- در پذیرش‌های صرفاً بر اساس سوابق تحصیلی، سهمیه های هر یک از این آزمون ها نیز مطابق بندهای الف و ب همین ماده اعمال می شود.

ماده 4- ظرفیت سهمیه ها:

الف- ظرفیت هر کدرشته محل در آزمون سراسری در مجموع به میزان 50 درصد به نسبت شرکت کنندگان به هر یک از مناطق (یک، دو و سه) و مابقی (50 درصد) به صورت آزاد به تمامی داوطلبان متقاضی هر کد رشته محل اختصاص می یابد.

تبصره 1: شورا مجاز است با توجه به امکانات آموزشی، پژوهشی، آزمایشگاهی و رفاهی مؤسسه و در جهت ارتقای سطح علمی پذیرفته شدگان و حفظ کیفیت آنها، نسبت به تعدیل سهم داوطلبان آزاد و مناطق حداکثر تا 5 درصد ظرفیت، اقدام نماید.

ب- در سایر آزمون های مورد اشاره در بند ب ماده 3، تمامی ظرفیت هر کدرشته محل به کلیه داوطلبان و به صورت آزاد و رقابتی اختصاص می یابد.

پ- در تمامی آزمون ها 5 درصد از ظرفیت تعیین شده در هر کد رشته محل به صورت اضافه بر ظرفیت (مازاد) به ایثارگران اختصاص می یابد.

تبصره 2- در استفاده از سهمیه فوق، اولویت با همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثران، جانبازان 25 دردص به بالا و همسر و فرزندان ایشان، آزادگان و همسر و فرزندان ایشان، رزمندگان با شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه و جانبازان زیر 25 درصد است. در صورتی که این ظرفیت تکمیل نشود، خالی مانده ظرفیت به خانواده شهدا (پدر، مادر، خواهر و برادر)، همسر و فرزندان جانبازان زیر 25 درصد و همسر و فرزندان رزمندگان با شش ماه حضور داوطلبانه در جبهه، اختصاص می یابد و در صورت تکمیل این ظرفیت در هر کد رشته محل، سایر ایثارگران با داوطلبان غیرایثارگر رقابت می نمایند.

ت- سهمیه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی در خصوص المپیادهای دانش آموزشی جهانی به قوت خود باقی و پذیرش در هر کدرشته محل توسط سازمان انجام می شود.

ث- سمهیه مصوب شورای هدایت استعدادهای درخشان در خصوص المپیادهای دانش آموزی داخلی دارای مدال طلا، نقره یا برنز، حداکثر به میزان 5 درصد ظرفیت و به صورت مازاد، صرفاً در رشته های مرتبط که شورا تعیین می نماید توسط سازمان تخصیص داده می شود.

ج- در تمامی آزمون ها برای تأمین نیاز مناطق محروم (کم برخوردار) با توجه به نیازسنجی های وزارتین، در صورت نیاز حداکثر 5 درصد ظرفیت هر کدرشته محل به صورت مازاد بر ظرفیت در دانشگاه های استان مربوط اختصاص می یابد. در صورت عدم وجود رشته در همان استان، وزارتین می توانند در نزدیک ترین مؤسسه های واقع در استان های همجوار این ظرفیت را اختصاص دهند.

چ- در آزمون های کارشناسی ارشد ناپیوسته و دکتری تخصصی و نیز دستیاری گروه پزشکی و دامپزشکی حداکثر سقف ظرفیت پذیرش دانشجوی استعداد درخشان که مشمولین آن توسط شورای هدایت استعدادهای درخشان تعیین می شود، حداکثر تا 5 درصد مازاد بر ظرفیت هر کدرشته محل می باشد که حسب مورد با نظارت کامل سازمان یا مرکز انجام می شود.

ح- سهمیه های مصوب برای بلایای طبیعی در آزمون سراسری مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی به قوت خود باقی است. این سهمیه به صورت مازاد بر ظرفیت توسط سازمان تخصیص داده می شود.

ماده 5- حدنصاب‌ها:

الف- حد نصاب مربوط به ایثارگران در تمامی آزمون ها، 85 درصد حدنصاب گزینش آزاد است.

ب– حد نصاب مربوط به المپیادهای دانش آموزی داخلی دارای مدال های طلا، نقره و برنز، 90 درصد حدنصاب گزینش آزاد در کدرشته محل مورد تقاضا است.

تبصره 1- اگر پذیرش دانشجو در چندین مرحله صورت می پذیرد، حدنصاب های فوق در تمامی مراحل لازم الاجرا است.

ماده 6- شمول این قانون برای پذیرش دانشجو در تمامی مؤسسه هایی می باشد که با مجوز قانونی از دفاتر گسترش وزارتین، اقدام به جذب دانشجو در هر یک از دوره های دایر (شامل روزانه، نوبت دوم، پردیس، ظرفیت مازاد، مجازی، غیرانتفاعی، فنی و حرفه ای، پیام نور، علمی- کاربردی، دانشگاه آزاد اسلامی و…) می نمایند و پذیرش برای تمامی دوره ها حسب مورد توسط سازمان یا مرکز انجام می شود.

ماده 7- حداکثر سه ماه بعد از تصویب این قانون، آیین نامه اجرایی آن حسب مورد توسط شورا تدوین و به تصویب هیأت وزیران خواهد رسید. هر گونه تغییر در آیین نامه اجرایی، یک سال پس از تصویب آن برای اجرا اعتبار می یابد.

تبصره 1- شورا می تواند دستورالعمل اجرایی را به صورت کلی و یا برای هر آزمون، به صورت جداگانه تدوین نماید. شرایط و ضوابط استفاده کنندگان از سهمیه ها، گزینش علمی، تعداد دفعات مجاز شرکت مجدد پذیرفته شدگان در هر آزمون و … در دستورالعمل اجرایی تعیین می شود. 

تبصره 2- هر داوطلب فقط یک بار مجاز به استفاده از سهمیه (به استثناء سهمیه مناطق) در هر مقطع تحصیلی است.

ماده 8- مصوبه تسهیلات فرزندان اعضاء هیئت علمی از زمان اجرای این قانون لغو می شود.

ماده 9- سنجش و پذیرش دانشجو در کلیه مقاطع و دوره های آموزش عالی بر اساس این قانون و قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی مصوب شهریور سال 1392 (به استثناء ماده 7 آن) و قانون سنجش و پذیرش دانشجو در دوره های تحصیلات تکمیلی در دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور مصوب اسفند سال 1394 (به استثناء ماده 6 آن) مجلس شورای اسلامی انجام می شود.

تبصره 1- تصمیم گیری در خصوص سایر شرایط و ضوابط پذیرش دانشجو از قبیل تعیین حدنصاب نمره علمی در مراحل مختلف آزمون ها که در قوانین مندرج در ماده 9 درج نشده است، بر عهده شورا خواهد بود.

ماده 10- تمامی قوانین و مقررات مصوب ابلاغی مجلس شورای اسلامی، شورای عالی انقلاب فرهنگی و کمیته های مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی و شورای هدایت استعدادهای درخشان در خصوص نحوه اعمال سهمیه ها در دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی (شامل بومی گزینی، قانون عدالت آموزشی، سهمیه های مندرج در قانون خدمات رسانی به ایثارگران و اصلاحات بعدی آن، قانون ورود رزمندگان به دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی، سهمیه های مربوط به کارگر نمونه، قهرمانان ورزشی، حافظان قرآن، دانشجوی نمونه کشوری، بهیاری و…) لغو و این قانون جایگزین آنها می شود و پس از آن امکان ایجاد هیچگونه سهمیه جدیدی به جز موارد مندرج در این قانون وجود ندارد.