مواعد قانونی از تاریخ درج ابلاغیه در سامانه ثنا محاسبه می شود
تاریخ درج ابلاغیه در سامانه ثنا؛ مبنای قانونی محاسبه مواعد قانونی ابلاغ الکترونیکی
یادداشت: پرویز اکبری، قاضی بازنشسته، مدرس دانشگاه
در عصر تحول دیجیتال، سامانه ثنا (سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی) به یکی از ارکان اصلی فرآیند دادرسی در قوه قضاییه تبدیل شده است. یکی از پرچالشترین مسائل در این حوزه، تاریخ دقیق ابلاغ است؛ پرسشی که بارها در محاکم و میان وکلا، قضات و اصحاب دعوا مطرح میشود:
آیا تاریخ ابلاغ همان تاریخ مشاهده ابلاغیه در سامانه است یا تاریخ درج و وصول آن در حساب کاربری؟
پاسخ به این سؤال نه فقط اهمیت حقوقی بلکه اثر مستقیم بر مواعد قانونی، اعتبار تصمیمات قضایی و امکان اعتراض یا واخواهی دارد. در ادامه، پاسخی مستند، مستدل و اقناعی به این پرسش ارائه میکنیم؛ با استناد به نظریات اداره حقوقی قوه قضاییه، رویه قضایی و مثالهای کاربردی.
مبنای قانونی و نظریه اداره کل حقوقی
مطابق با نظریههای مشورتی متعدد اداره کل حقوقی قوه قضاییه، تاریخ ابلاغ در سامانه ثنا، همان تاریخ درج ابلاغیه در حساب کاربری مخاطب است، نه تاریخ مشاهده آن.
به عبارت دیگر، همین که ابلاغیه در «بخش ابلاغیههای جدید» در حساب شخص قرار گیرد، قانوناً ابلاغ انجام شده تلقی میشود؛ حتی اگر فرد هرگز وارد سامانه نشده و آن را نخوانده باشد.
مستندات و دلایل حقوقی
۱. ماده ۱ آییننامه نحوه ابلاغ اوراق قضایی الکترونیکی (مصوب ۱۳۹۵):
«ابلاغ الکترونیکی، ابلاغی است که از طریق درج در سامانه به حساب کاربری شخص ابلاغشونده ارسال میگردد.»
بیشتر ببینید: آیین نامه نحوه استفاده از سامانه های رایانه ای یا مخابراتی
۲. ماده ۱۸ همان آییننامه:
«ابلاغ از زمان درج در سامانه، تحققیافته تلقی میگردد و مبدأ محاسبه مواعد قانونی خواهد بود.»
۳. در نظریه مشورتی صادره از اداره حقوقی اعلام میدارد:
«تاریخ درج ابلاغ در سامانه، تاریخ تحقق ابلاغ است و تاریخ مشاهده مؤثر در آن نیست.»
چکیده نظریه شماره ۷/۱۴۰۰/۴۳۵ مورخ ۱۴۰۰/۰۵/۱۰ اداره کل حقوقی قوه قضاییه درباره ابلاغ الکترونیکی: در خصوص اینکه چه مواردی ابلاغ الکترونیکی محسوب میشود قابل ذکر است که ملاک ابلاغ الکترونیکی، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب است و ارسال پیامک به تلفن همراه وی صرفا جهت اطلاع رسانی است و ملاک ابلاغ نیست. همچنین، تاریخ وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب، تاریخ ابلاغ محسوب می شود؛ در نتیجه مبدأ احتساب مهلت های اعتراض و تجدید نظرخواهی نیز همین تاریخ است لذا وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب میگردد.
رویه قضایی و برداشت قضات
در عمل، بسیاری از دادگاهها با استناد به همان تاریخ درج ابلاغیه در سامانه، مهلت اعتراض یا تجدیدنظر را محاسبه میکنند و دفاعیههایی که به استناد “عدم مشاهده” تنظیم شدهاند، معمولاً مسموع واقع نمیشوند، مگر در مواردی خاص مانند عدم دسترسی اثباتشده به اینترنت یا سامانه.
به عنوان نمونه، در پروندهای در دادگاه تجدیدنظر استان تهران (رای شماره ۹۹۰۹۹۷۲۲۲۰۴۰۰۵۵۷)، تجدیدنظرخواه مدعی شد که ابلاغیه را ندیده است، اما دادگاه با استناد به تاریخ درج در سامانه و ماده ۱۸ آییننامه، تجدیدنظر را خارج از مهلت تشخیص داد.
مثال کاربردی
فرض کنید رأیی در تاریخ ۱ تیر ۱۴۰۴ در سامانه ثنا درج میشود. مخاطب، تا ۵ تیر آن را مشاهده نمیکند. اگر رأی قابل تجدیدنظر باشد و مهلت تجدیدنظر ۲۰ روزه باشد، مهلت از ۱ تیر آغاز میشود نه ۵ تیر، و در نتیجه در ۲۰ تیر به پایان میرسد.
اگر مخاطب در ۲۲ تیر تجدیدنظرخواهی کند و دفاع کند که “من تازه دیروز متوجه ابلاغ شدم”، این ادعا مسموع نیست مگر آنکه بتواند اثبات کند دچار عذر موجه بوده یا اصلاً دسترسی به سامانه نداشته است.
آثار مشاهده ابلاغیه، جدا از تاریخ ابلاغ
البته نباید فراموش کرد که مشاهده ابلاغیه، در برخی موارد آثار حقوقی دارد؛ از جمله:
ممکن است مبنای حضوری شدن رأی تلقی شود.
در برخی موارد، احراز علم و آگاهی خوانده یا محکومعلیه را اثبات میکند.
در شکایت از آرا غیابی، عدم مشاهده ممکن است مبنای واخواهی واقع شود، ولی مانع از شروع مهلت قانونی نیست.
پیامکهای ابلاغیه چه تأثیری دارند؟
باید توجه داشت که پیامکهایی که از سامانه ثنا به مخاطب ارسال میشود، صرفاً جنبه اطلاعرسانی دارند و از نظر قانونی، تأثیری بر تاریخ ابلاغ ندارند. لذا اگر شخصی پیامک را ندیده یا شمارهاش تغییر کرده، نمیتواند این موضوع را به عنوان دلیل بر بیخبری از ابلاغیه اعلام کند.
نتیجهگیری
در نظام قضایی دیجیتال، اصل بر فرض اطلاع مخاطب از مفاد ابلاغیه الکترونیکی است. از این رو:
- تاریخ ابلاغ = تاریخ درج در سامانه ثنا است.
- تاریخ مشاهده = صرفاً قرینهای برای آگاهی واقعی، نه مبدأ مهلت قانونی.
وکیل، قاضی یا اصحاب دعوا باید با این منطق حقوقی آشنا باشند تا از تضییع حقوق یا انقضای مهلت قانونی جلوگیری شود.
این دیدگاه چه اثری دارد و چه کس آنرا میبیند که اثربخش باشد؟ تصور میکنم هیچکس .فلذا نوشتن دیدگاه امری پوچ و بی مقدار باید تلقی شود.
متاسفانه قضات دو دهه اخیر بویژه دهه حاضر بیسوادترین وبی ملاحظه ترین وبی ادب ترین وگستاخ ترین وحیض ترین بشرروی زمین هستند..این قشراصلا احترام واعتبار وشخصیت برایشان مهم نیست فکرمیکنندخدا هستند نسبت به زنان سست عنصر وحیض هستند..به هیچ عنوان عدالت را در نظرنمیگیرند وشواهد وقرائن را باعلم قاضی تداخل داده واصلا قبول ندارند بویژه طرف مقابل یک خانم نسبتازیبا باشد..بی ادب وبی حرمت ولا ابالی هستند ظاهری متدین ولی بویی از انسانیت نبرده اند بویژه در مراحل بدوی بازپرسی ودادیاری..انشاء رای انها اکثرا مشابه واز نمونه رای های در کتابها ومجلات است یعنی اصلا به قوانیین جزایی یاحقوقی تسلط ندارند..جرمهای شهادت دروغ وجعل و….که تاثیر زیادی دراحقاق حق مردم داردرا بلااثر میکنند..اگر شاکی پرونده خانم باشد فاتحه اقای مقابل خوانده است واگر مستندات برای اثبات حق اقا واثبات شهادت دروغ بلافاصله از طرف خانم مکار رای ترک دعوی میدهندبایکسال انتظار تا هم پرونده را از پیگیری جعل وشهادت کذب منحرف وهم یکسال دست اقا را در پوست گردو بگذارند ودر ترک تعقیب هم متشاکی حق اعتراض نخواهد داشت..این قانون عدل علی در ج.ا بوده وهست
الحق و الانصاف حرف دل خیلی از مردم را که فکر می کنند طبق قانون اساسی قوه قضائیه مرکز رسیدگی به تظلمات است مرکز ظالم پروری است و اکثر قضات چنان کبر و غرو از خود نشان می دهند گوئی می خواهی جهنمی را که برای خود خریده اند از دستشان بگیری
واقعا بعضی از قاضی هایمان واقعا خدا رو در نظر میگیرند و خیلی خوب برسی میکنند خدا واقعا این دسته از مردم ک خیلی خوب هستند را اجر دهد
اللهی آمین ،خدا پدر مادر اون دسته از قاضی هارو هم بیامرزه که،ک به درد و دل مردم گوش میدن وقت میزارن باادب احترام با مردم برخورد میکنند،با انصاف و با اخلاق با معرفت هستندودرک متقابل دارند عاقل و عادل و با کیاست و مردمدارهستند،خدا حفظشون کنه 👌
دردادگاه خدا وجود ندارد که در نظر گرفته شودقاضی فقط بر اساس مدرک رای می دهد نه معنویت نه شهادت پس قاضی خدا را در نظر نخواهد گرفت
سلام
مدت ۳ سال است که برای بنده احضاریه و حتی حکم جلب صادر شده بنده بی گناه هستم
به من تهمت فیشینگ و استفاده غیر مجاز از سیستم مخابراتی و کلاهبرداری زده شده شاکی خصوصی دارم حسابهای بانکی بنده ۳ سال است که مسدود شده به دلیل فساد اداری در دادگاه های ایران خودمو معرفی نکردم قصد تسلیم هم به دلیل گناهی که مرتکب نشدم هم ندارم با تشکر ….
با.عرض.عدب.من.دوکتور.رفتم.خانم.شب.11رفته.ودرخاست.مهریه.کرده.و.من..درخواست.شکایت.نگردم.چون.2بار.از.طرف.خانم.ریش.سفیدان.امدن.پیشم.که.میاد.خانه.و.نیامده.علان6ماه.وعبلاغه5,2امده.نرسیدم.اگر.نمیاد..درخواست.شکایت.دارم.بهزیستی.ویارانه.از.سرپرستیم.کشید.وکارتم.قفل.کرد.به.همه.امکات.خانه.پاسگاه.است.بیان.نگاه.کن.واگر.میاد.که.بیاد.اگر.نیا.من.درخاست.دفا.از.خودم.دارم.
گند زدن در عدالت تمام.
چیزی بنام عدالت برای اکثریت قضات مفهوم غیر معنی واقعی عدالت دارد خدا به مردم رحم کند
ابلاغیه اشتباه برای مردم فرستاده میشه باعث ناراحتی و سر در گم شدن
به خاطر این درج ثنا واین قانون جدید همه املاک شون ازدست می دهند وبیشتر مردم رو دار اعدام می روند وخبر دارند چه کار کردن دنیا شد به مصلحت کاهبردارن
کاش بجای تبلیغ سامانه سنا یک خورده به فکر آبروی مردم می بودید پدربازنشسته من بخاطر همین ندیدن سامانه سنا و مکر وکیلی که راههای قانونی برای فرستادن ابلاغیه و دیر و زود کردن و پس و پیش کردن قانون رو بلد بود الان تو زندانه آبروی دیگران براتون مهم نیست وقتی پیگیر کارش می شویم انقدر سنگ جلوی پامون میندازند که بیزار میشویم تا بسر کسی نیاد متوجه نمیشود که چقدر آسیب روحی و روانی تو این کار است فکر نکنم کسی این حرفها رو بشنود فقط خدا می شنود فقط اون میتونه عدالت رو اجرا کند
سلام
با توجه به اینکه خیلی ها تسلط به استفاده از گوشی هوشمند ندارند و یا اصلا گوشی ندارند و نیز اختلالات اینترنتی و …. ، ضرورت دارد ابلاغ فیزیکی به مخاطب ارسال شود .
چرابه پروندها دور رسیدگی میشود وبهاشخاصمدت زمانطولانی ابلاع میشود وبه کا رهای پروندها دور رسیدگی میشود
یه ثنا ساختن هروقت میخوای بری تو سایت کار نمی کنه بعد پیامک اکثرا نمیاد جلسه دادگاه از دست میدی به همین راحتی ریده میشه تو کارت
باسلام
شما جهت مهمانی به درب منزل دوستت می روید و در نمی زنی وپیامک نمی دهید وزنگ هم نمی زنید دوست شما از کجا بفهمد که چند ساعت پشت در معطل شدید.زمان درج در سامانه وقتی به صورت پیامک به مخاطب اطلاع داده نشود مخاطب چطور بفهمد برای وی ابلاغیه صادر شده است و
مطابق ماده ۴۴۵ قانون آیین دادرسی مدنی، روز ابلاغ و روز اقدام در محاسبه مهلتهای قانونی در نظر گرفته نمیشود
نظریه ارسالی با نظریه مشورتی مغایر است ، نظریه مشورتی با قانون منطبق است نه نظریه نگارش شده،
همانگونه که استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده 70 قانون آیین دادرسی مدنی به منزله ابلاغ واقعی نیست، خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ الکترونیک قضایی و رؤیت اوراق را نیز نمیتوان به منزله ابلاغ واقعی دانست.
شماره نظریه : 7/1400/435
شماره پرونده : 1400-127-435 ح
تاریخ نظریه : 1400/05/10
☣استعلام :
به موجب ماده 13 آییننامه نحوه استفاده از سامانههای رایانهایی و مخابراتی مصوب 1395/5/24 ریاست محترم قوه قضاییه، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ؛ ابلاغ محسوب میشود رویت اوراق قضایی در سامانه ابلاغ با ثبت زمان و سایر جزییات ذخیره میشود و کلیه آثار واقعی بر آن مترتب میگردد و مطابق تبصره 2 این ماده خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ به منزله استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده 70 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی محسوب میشود. حال در موردی که اوراق در سامانه ابلاغ بارگذاری و مراتب از طریق پیامک به طور معمول در دو مرحله با گزارش دریافت پیامک ثبت و به خوانده اعلام میشود که به سامانه ابلاغ مراجعه کند؛ اما خوانده از مراجعه به این سامانه خودداری میکند، نوع ابلاغ واقعی است یا قانونی؟ چنانچه خوانده خط تلفن همراه ثبت شده در سامانه ابلاغ الکترونیکی را خاموش کرده باشد و گزارش تحویل پیامک ثبت نشود، آیا این امر در نوع ابلاغ مؤثر است؟
⚖ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه
الف- به موجب بند «ز» ماده 1 آییننامه نحوه استفاده از سامانههای رایانهای و مخابراتی مصوب 24/5/1395 ریاست محترم قوه قضاییه، ابلاغ الکترونیکی عبارت است از ارسال الکترونیکی اوراق قضایی و آگهیها از طریق سامانه ابلاغ، و برابر ماده 12 آییننامه یادشده وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب میشود و مطابق ماده 14 همین آییننامه مرکز موظف است چنانچه از مخاطب شماره تلفن همراه یا پست الکترونیکی در دسترس باشد، ارسال اوراق قضایی به سامانه ابلاغ را از این طریق اطلاعرسانی کند؛ بنابراین بر اساس مقررات مزبور، اولاً، آنچه ملاک ابلاغ الکترونیکی محسوب میشود، وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب است و ارسال پیامک به تلفن همراه وی صرفاً جهت اطلاعرسانی است و ملاک ابلاغ نیست. ثانیاً، تاریخ وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب، تاریخ ابلاغ محسوب میشود؛ در نتیجه مبدأ احتساب مهلتهای اعتراض و تجدید نظرخواهی نیز همین تاریخ است. ب- با توجه به ماده 13 پیشگفته «وصول الکترونیکی اوراق قضایی به حساب کاربری مخاطب در سامانه ابلاغ، ابلاغ محسوب میشود. رویت اوراق قضایی در سامانه ابلاغ، با ثبت زمان و سایر جزئیات، ذخیره میشود و کلیه آثار ابلاغ واقعی بر آن مترتب میگردد. ورود به سامانه ابلاغ از طریق حساب کاربری و رؤیت اوراق از این طریق به منزله رسید است» و وفق تبصره 2 همین ماده «خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ به منزله استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده 70 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی محسوب میگردد»؛ بنابراین همانگونه که استنکاف از قبول اوراق قضایی موضوع ماده 70 قانون اخیرالذکر به منزله ابلاغ واقعی نیست، خودداری از مراجعه به سامانه ابلاغ و رؤیت اوراق را نیز نمیتوان به منزله ابلاغ واقعی دانست؛ اما ابلاغ قانونی انجام شده است.
بحث تاریخ ابلاغ اشخاص حقوقی و در مورد دستگاه های اجرایی و ادارات ونهادها و … امثالهم با بحث ابلاغ به اشخاص حقیقی می تواند متفاوت باشد آیا در این آیین نامه لحاظ شده یا نه؟
سلام خسته نباشید.
مطابق ماده ۴۴۵ قانون آیین دادرسی مدنی ۱۳۷۹ در مواعد قانونی ابلاغ اوراق قضایی، روز ابلاغ و روز اقدام جزء مواعد محسوب نمی شود.
در مثال کاربردی که در بالا اشاره کردید چنانچه ابلاغیه در ۱ تیرماه ۱۴۰۴ در سامانه ثنا قرار گیرد ۱ تیر ماه در مواعد محاسبه نمیشود و مهلت ۲۰ روزه از ۲ تیرماه محاسبه می شود و لذا ۲۰ روز مهلت ۲۱ تیرماه می باشد و یک روز هم اقدام در نظر گرفته میشود لذا چنانچه تجدیدنظر خواه در تاریخ ۲۲ تیرماه اقدام به ارسال تجدیدنظرخواهی نماید قابل پذیرش خواهد بود.
والله ما که هروقت خواستیم وارد این سامانه بشیم هی نشده و نمیشه این دیکه چه سامانه ایه که برای وارد شدن بهش باید دنده فیل داشته باشید