آن دسته از سوابق مشاغل سخت و زیان آور بر طبق تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی با استخدام در دستگاه های دارای مقررات خاص و زایل شدن وصف کارگری از بین نمی رود (دادنامه شماره ۱۷۸ مورخ ۲/۳/۱۳۹۶ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری)

شماره دادنامه: ۱۷۸

تاريخ دادنامه: ۲/۳/۱۳۹۶

کلاسه پرونده: ۹۳/۶۷۸

مرجع رسیدگی: هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

شاكی: آقای محمد جوادگرامی

موضوع شکایت و خواسته: ابطال دستور اداری شماره ۹۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰-۳۰/۵/۱۳۹۲ سازمان تامین اجتماعی

گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال دستور اداری شماره ۹۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰-۳۰/۵/۱۳۹۲ سازمان تامین اجتماعی را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که:

"به استحضار می رساند قبل از اشتغال در سازمان تامین اجتماعی از تاریخ ۱/۹/۱۳۶۵ لغایت ۷/۱۱/۱۳۶۷ به مدت ۳۶۸ روز در قسمت برق و عیارسنج کارخانه قند اقلید (مشاغل سخت و زیان آور) دارای سابقه پرداخت حق بیمه می باشم، لذا خواستار استفاده از مزایای مندرج در قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی اصلاحیه مصوب ۱۳۷۹ شدم که صراحتاً عنوان نموده سابقه پرداخت حق بیمه در کارهای سخت و زیان آور به هر عنوان قبل یا بعد از اشتغال در مشاغل عادی به ازای هر سال، ۵/۱ سال محاسبه خواهد گردید و با عنایت به اینکه قانونگذار به صورت مطلق و نه مشروط کلیه سوابق سخت و زیان آور را جدای از این که بیمه شده پس از آن مشمول قانون کار قرار گرفته یا نگرفته باشد را در زمره این قانون قرار داده، بنابراین کمیته سخت و زیان آور استانی در مورخ ۲۸/۸/۱۳۹۱ رأی به احتساب سوابق فوق به عنوان سوابق سخت و زیان آور داده و از طرفی مورد تایید اداره کل تامین اجتماعی استان فارس نیز قرار گرفته است. لذا اینجانب مراتب احتساب سوابق سخت و زیان آور را از اداره کل امور اداری سازمان استعلام نمودم ولی متاسفانه طی جوابیه شماره ۹۵۴۸/۱۰/۲۰ -۳۰/۵/۱۳۹۲ اینجانب را بدون هیچ گونه مستندات قانونی مشمول تبصره ۲ ماده ۷۶ قلمداد ننموده و لذا خواهشمندم دستور فرمایید نسبت به ابطال تصمیم اداری شماره ۹۵۴۸/۱۰/۲۰ [۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰]-۳۰/۵/۱۳۹۲ در قالب جوابیه فوق الذکر مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی اقدام نمایند تا حقی از اینجانب ضایع نگردد. قبلاً از همکاری و مساعدت آن دیوان سپاسگزارم."

متن دستور اداری شماره ۹۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰-۳۰/۵/۱۳۹۲ که مورد اعتراض قرار گرفته به شرح زیر است:

"جناب آقای نباتی

مدیرکل محترم تامین اجتماعی استان فارس

سلام علیکم

احتراماً، بازگشت به نامه شماره ۱۶۹۴۴/۹۲/۱۵۰-۲۵/۴/۱۳۹۲، در خصوص سوابق غیرسازمانی آقای محمدجواد گرامی مسئول امور مالی شعبه اقلید به آگاهی می رساند: همکاران سازمان مشمول تبصره ۲ ماده ۷۶ و بخشنامه ها و دستورالعملهای مرتبط با تبصره مذکور نمی باشند."

در پاسخ به شکایت مذکور، مدیرکل دفتر امور حقوقی و دعاوی سازمان تامین اجتماعی به موجب لایحه شماره ۶۱۸/۹۴/۷۱۰۰-۱۹/۲/۱۳۹۴ توضیح داده است:

"جناب آقای دربین

مدیرکل محترم هیأت عمومی دیوان عدالت اداری

موضوع: آقای محمدجواد گرامی

سلام علیکم:

احتراماً، بازگشت به اخطاریه مورخ ۱۷/۸/۱۳۹۳ صادره در پرونده کلاسه ۹۳/۶۷۸ و پیرو اعتراض اولیه شماره ۳۷۸۱/۹۳/۱۷۰۰-۲۸/۸/۱۳۹۳ در خصوص شکایت آقای محمدجواد گرامی به خواسته ابطال نامه شماره ۹۵۴۸/۱۰/۲۰ [۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰]-۳۰/۵/۱۳۹۲ مستدعی است مقرر فرمایید با عنایت به دفاعیات ذیل نسبت به رد شکایت مطروحه در هیأت محترم عمومی دیوان عدالت اداری اقدام لازم مبذول نمایند.

الف- شرح شکایت و خواسته شاکی

شاکی در دادخواست ارائه شده اظهار داشته که کارمند سازمان تامین اجتماعی شعبه اقلید استان فارس می باشد که قبل از اشتغال در سازمان تامین اجتماعی از تاریخ ۱/۹/۱۳۶۵ لغایت ۷/۱۱/۱۳۶۷ به مدت ۳۶۸ روز در قسمت برق و عیارسنج کارخانه قند اقلید (مشاغل سخت و زیان آور) دارای سابقه پرداخت حق بیمه می باشد. لذا خواستار استفاده از مزایای مندرج در قانون تفسیر جزء ۱ بند (پ) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی اصلاحیه مصوب ۱۳۷۹، که اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور را به ازاء هر سال ۵/۱ سال تصریح نموده می باشد. در حالی که اداره کل امور اداری طی نامه معترض عنه وی را مشمول تبصره ۲ ماده ۷۶ ندانسته است. بنابراین از این حیث تقاضای ابطال نامه معترض عنه را دارد.

ب- دفاعیات شکلی

بند ۱ ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری حدود صلاحیت هیأت عمومی دیوان عدالت اداری، رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها و موسسات عمومی غیر دولتی و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از آیین نامه ها و سایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداریها را از حیث مخالف مدلول آنها با شرع یا قانون تعیین نموده است.

در حالی که شاکی تقاضای ابطال نامه شماره ۹۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰-۳۰/۵/۱۳۹۲ اداره کل امور اداری که به عنوان اداره کل تامین اجتماعی استان فارس تنظیم شده را دارد. بنابراین نامه معترض عنه یک نامه اداری بوده و ناظر به مورد خاص می باشد و از مصادیق احصاء شده در بند ۱ ماده ۱۲ قانون دیوان عدالت اداری خارج و مشمول آیین نامه و دستورالعمل که بر مبنای روند تشریفات خاص تصویب می گردد نیست. لذا از این حیث خواسته شاکی قابل رد می باشد.

ج- دفاعیات ماهوی

۱- در مقررات تامین اجتماعی ضوابط مختلفی جهت بازنشستگی همکاران و سایر بیمه شدگان به تبع نوع شغل و شرایط خاص افراد پیش بینی شده است که می بایستی در هنگام بازنشستگی مد نظر قرار گیرد. لازم به ذکر است که با توجه به تبصره بند (ب) ماده ۱ آیین نامه اجرایی بند ۵ جزء (ب) ماده واحده قانون اصلاح تبصره ۲ الحاقی ماده ۷۶ اصلاح مواد ۷۲ و ۷۷ و تبصره ماده ۷۹ قانون تامین اجتماعی مصوب ۱۳۵۴ و الحاق دو تبصره به ماده ۷۶، مصوب ۱۳۷۱، مصوب ۱۳۸۰ کلمه کارگران در خصوص کلیه بازنشستگی پیش از موعد قید گردیده است. بنابراین می توان نتیجه گرفت که مشمولین آیین نامه الزاماً می بایست مشمول قانون کار باشند. زیرا به موجب ماده ۲ قانون کار، کارگر به فردی اطلاق می شود که مشمول قانون کار باشد. این در حالی است که همکاران سازمان در تعاریف عبارت «کارگر مشمول قانون کار» قرار نگرفته چرا که سازمان تامین اجتماعی دارای نظام استخدامی خاص بوده و کارکنان آن مشمول آیین نامه استخدامی جدید مصوب ۱۳۸۶ می باشند.

۲- سازمان در حال حاضر وفق بخشنامه ۲/۴۹ مستمریها در خصوص کارمندان دستگاه های اجرایی که مشمول قانون کار نبوده و دارای آیین نامه استخدامی خاص می باشد (از جمله کارکنان سازمان) صرفاً مفاد تبصره (۲) ماده (۱) آیین نامه اجرایی قانون اصلاح قانون نحوه بازنشستگی جانبازان انقلاب اسلامی و جنگ تحمیلی و معلولین عادی و حوادث ناشی از کار و شاغلین مشاغل سخت و زیان آور مصوب ۱۳۸۵ هیأت وزیران را اجرا می نماید.

۳- لازم به ذکر است که صندوق تامین اجتماعی همانند سازمان ها و ارگان های دولت دارای ضوابط و شرایط استخدامی خاص می باشد که بخشی از آن مربوط به بازنشستگی کارکنان می باشد که در این ارتباط سازمان تامین اجتماعی نیز ضوابطی را برای بازنشستگی همکاران تعیین نموده است. لذا چنانچه کارکنان سازمان تامین اجتماعی قبل از استخدام دارای سوابق بیمه پردازی باشند می توانند در صورت احراز شرایط بازنشستگی برابر مقررات قانون تامین اجتماعی همانند سایر بیمه شدگان به عنوان بیمه پرداز از طریق شعبه مربوطه به طور عادی بازنشسته شوند.

بنابراین ملاحظه می فرمایید شرایط مقرر سازمان تامین اجتماعی جهت استفاده از مزایای بازنشستگی برای همکاران مانع بازنشستگی آنان با استفاده از سوابق بیمه پردازی قبل از استخدام خود نشده و کارکنان مخیرند که با پذیرش این روش از مزایای مربوطه استفاده می نماید و از این حیث شکایت شاکی قابل رد می باشد. با عنایت به مراتب فوق و اینکه ادعای شاکی بلادلیل بوده و اقدام سازمان نیز منطبق با قوانین و مقررات جاری می باشد، رد شکایت شاکی مورد استدعاست."

هیأت عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ ۲/۳/۱۳۹۶ با حضور رئیس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران و دادرسان شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رأی مبادرت کرده است.

رأی هيأت عمومي

نظر به اینکه به موجب قانون اصلاح تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب سال ۱۳۸۰ و قانون تفسیر جزء ۱ بند (ب) تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تامین اجتماعی مصوب سال ۱۳۹۰، سابقه اشتغال در مشاغل سخت و زیان آور کارگران، مشمول استفاده از مزایای قوانین یاد شده می باشد، لذا اطلاق عبارت «همکاران سازمان» مذکور در نامه شماره ۹۵۴۸/۹۲/۲۰۱۰-۳۰/۵/۱۳۹۲ مدیرکل امور اداری سازمان تامین اجتماعی از این جهت که سوابق مربوط به مشاغل سخت و زیان آور کارکنان سازمان تامین اجتماعی قبل از استخدام در سازمان مذکور را علی الاطلاق مشمول تبصره ۲ ماده ۷۶ قانون تأمین اجتماعی ندانسته است، مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات مرجع تصویب می باشد و اطلاق آن به استناد بند ۱ ماده ۱۲ و ماده ۸۸ قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۹۲ ابطال می شود.

محمدکاظم بهرامی- رئیس هیأت عمومی دیوان عدالت اداری