آیین‌نامه نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور (آیین‌نامه اجرایی ماده (34) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور)

استناد قانونی:

ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور (مصوب 10/11/1395 مجلس شورای اسلامی)

«دولت موظف است به‌منظور افزایش کارآمدی و اثربخشی طرحهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای با رعایت قانون نحوه اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی اقدامات زیر را به اجراء درآورد:

الف- سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است با لحاظ موارد زیر ظرف مدت یک‌سال از تاریخ ابلاغ این قانون «سند نظام فنی و اجرائی کشور» را تهیه و اجراء کند. ضوابط و مقررات ساخت و ساز در چهارچوب این نظام ابلاغ می‌شود:

۱. نظام فنی و اجرائی یکپارچه کشور شامل عوامل، اصول، برنامه‌ها و فرآیندها و  اسناد (مقررات، ضوابط و دستورالعمل‌ها) مربوط به مدیریت، پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری  طرحهای سرمایه‌گذاری و پروژه‌های ساخت و ساز باشد.

۲. قواعد اساسی حاکم بر کارفرمایان، مجریان، پیمانکاران، مشاوران، سازندگان و تأمین‌کنندگان همه طرحها و پروژه‌هایی که از وجوه عمومی کشور استفاده می‌کنند، در این سند لحاظ شود.

۳. ویژگی‌های بخشها، دستگاههای اجرائی و تشکلهای صنفی مرتبط بخش  خصوصی پیش‌بینی‌شده و به‌صورت مستمر بهبود یابد.

ب- روشهای اجرائی مناسب «مشارکت بخش عمومی . خصوصی» از قبیل «تأمین منابع مالی، ساخت، بهره‌برداری و واگذاری»، «تأمین منابع مالی، ساخت و بهره‌برداری»، «طرح و ساخت کلید در دست» و یا «ساخت، بهره‌برداری و مالکیت» را با پیش‌بینی تضمین‌های کافی و تدابیر بودجه‌ای به‌کارگیرد.

پ- سازوکار تأمین مالی طرحهای تملک دارایی سرمایه‌ای بزرگ و متوسط از طریق گشایش اعتبارات اسنادی ریالی و ارزی نزد بانکهای داخلی و خارجی همراه با پیش‌بینی ابزارهای مالی تضمینی را به تدریج به‌گونه‌ای پیاده کند که رابطه تأمین منابع مالی و اجرای طرحهای فوق با نوسانات بودجه سالانه کاهش یابد.

تبصره- آیین‌نامه اجرائی این ماده ظرف مدت شش‌ماه از تاریخ لازم‌‌الاجراء شدن این قانون به پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه کشور به‌عنوان متولّی نظام فنی و اجرائی یکپارچه کشور به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

متن پیش‌نویس آیین‌نامه اجرایی ماده (34) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور موضوع: نظام فنی و اجرایی یکپارچه

فصل 1: کلیات

ماده 1- چشم انداز

نظام فنی و اجرایی یکپارچه، با ایجاد فضای کارآمد و اثربخش در ساخت و ساز کشور، موجب بهره‌وری حداکثر در مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری در ساخت و ساز شده و باعث توسعه مستمر مهندسی در کشور می‌شود.

ماده 2- هدف

ایجاد نظام فنی و اجرایی یکپارچه در راستای مدیریت و ساماندهی سیاست‌ها، اصول، برنامه‌ها، اسناد، سامانه‌ها و عوامل، به منظور تعریف و پیدایش صحیح و اثربخش طرح‌ها و اجرای پروژه‌ها به صورت کارآمد متناسب با دامنه کاربرد

ماده 3- دامنه کاربرد

3-1- طرح‌ها و پروژه‌هایی که بخشی یا تمام آن از وجوه عمومی (موضوع ماده 13 قانون محاسبات عمومی کشور) استفاده می‌کنند.

3-2- طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، قوای سه‌گانه جمهوری اسلامی ایران، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی غیردولتی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و شرکت‌ها و واحدهای ارایه‌کننده خدمات عمومی نظیر شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و شرکت مخابرات

3-3- طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشارکتی دستگاه‌ها و نهادهای موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری با بخش خصوصی

ماده 4- اصول حاکم بر نظام فنی و اجرایی

4-1-- یکیپارچگی: همبستگی، هماهنگی و همسویی اجزا و عوامل نظام به منظور ایجاد انسجام و هماهنگی در فرآیندها در جهت نیل به اهداف

4-2- شفافیت: شفاف‌سازی و آگاهی بخشی نسبت به حقوق و تکالیف متقابل ذینفعان نظام فنی و اجرایی با تأکید بر دسترسی آسان و ضابطه‌مند مردم به اطلاعات صحیح

4-3- مشارکت: حضور و دخالت آگاهانه، داوطلبانه، متعهدانه و خلاق ذینفعان و عوامل نظام در تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی، تأمین منابع و یا انجام وظایف در سطوح عملکردی نظام و نظارت بر آن‌ها به منظور بهره‌مند شدن از منافع مادی و معنوی آن

4-4- پاسخگویی: متعهد و مسئول بودن عوامل نظام (در هر سطحی) در قبال وظایف و مسئولیت واگذار شده.

4-5- بهبود مستمر: فرایند و یا ابزار بهبود بهره‌وری است که قصد دارد رشدی فزاینده و سازگار در تمامی قسمت‌های یک فرایند و یا فرایندها ایجاد کند.

ماده 5- تعاریف: کلمات و عبارات به کارگرفته‌شده زیر (در این آیین‌نامه) در معانی مترادف درج‌شده، هستند:

5-1- نظام فنی و اجرایی یکپارچه: مجموعه اصول، برنامه‌ها، عوامل، فرآیندها و اسناد که از طریق ساماندهی و ایجاد بسترهای مناسب به دنبال ایجاد هماهنگی و جهت‌گیری‌های مشترک و همگرا در مدیریت و مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری است؛ که از این پس در آیین‌نامه «نظام» گفته می‌شود.

5-2- اسناد: در این نظام، واژه اسناد به جای مجموعه واژه‌های «استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات، روش‌های اجرایی، دستورالعمل‌ها» به کار برده می‌شود.

5-3- اسناد بالاسری: فهرست اسناد مورد نیاز اولویت‌بندی شده دستگاه مرکزی که در آن چارچوب انجام کار مشخص می‌شود. این اسناد با پیشنهاد بالاترین مقام دستگاه مرکزی و پس از بررسی، توسط سازمان ابلاغ می‌شود.

5-4- اسناد تنظیم‌کننده: اسنادی هستند که راهبردها، رویکردها و چارچوب‌های کلان تهیه اسناد را تعیین می‌کنند و توسط سازمان تهیه می‌شوند.

5-5-- سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور به عنوان متولی نظام فنی و اجرایی

5-6- سند: سند نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور

5-7- اثربخشی طرح‌های سرمایه‌گذاری: تعریف و پیدایش صحیح طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در راستای رسیدن به اهداف بالادستی

5-8- کارآمدی پروژه‌ها: اجرای پروژه‌ها: اجرای پروژه‌ها در شرایط بهینه زمان، هزینه و با کیفیت تعیین‌شده

5-9- روش‌های تأمین مالی: روش‌های جذب سرمایه است که با به‌کارگیری آن، ساختار، نوع و محل‌های تأمین اعتبار مورد نیاز پروژه‌ و روابط قراردادی تأمین کننده مالی با نهادهای مسئول و مرتبط از قبیل: «دستگاه اجرایی، بانک مرکزی، بانک عامل و سایر عوامل»، مشخص‌شده و منابع مالی مورد نیاز فراهم می‌شود.

5-10- روش اجرا پروژه: روش اجرای پروژه: تعیین روش بهینه انجام کارها و نحوه سازمان‌دهی و ترکیب حوزه‌های خدمات مورد نیاز در دوره عمر پروژه از طریق: «مشخص کردن دامنه کاری، ارتباطات قراردادی، محدوده تعهدات، مسئولیت‌ها و نقش‌های عوامل ذی‌نفع»، در فعالیت‌های مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری پروژه‌های سرمایه‌گذاری.

5-11- روش تدارک پروژه: تعیین انتخاب روش تأمین مالی و روش اجرایی پروژه

5-12- اعتبارات اسنادی: سند مالی صادره از یک نهاد مالی (عمدتاً توسط یک بانک) است که تعهد پرداخت قطعی را طبق شرایط اعتبار، فراهم می‌کند.

5-13- وجوه عمومی: نقدینه‌های مربوط به وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و شرکت‌های دولتی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی و مؤسسات وابسته به سازمان‌های مذکور که متعلق به افراد و مؤسسات خصوصی نیست و صرف‌نظر از نحوه و منشأ تحصیل آن منحصراً برای مصارف عمومی به موجب قانون قابل دخل و تصرف است. (موضوع ماده 13 قانون محاسبات عمومی کشور)

5-14- پروژه: مجموعه فعالیت‌های موقتی با منافع و زمان معین، برای دستیابی به نتایج منحصر به فرد و پایدار (محصول یا خدمات) که قابلیت تحویل و بهره‌برداری داشته و می‌تواند کل یا بخشی از عملیات یک طرح باشد.

15-5- طرح: گروهی از پروژه‌های مرتبط با هم و فعالیت‌ها و خدمات مرتبط با طرح، که بر اساس مطالعات توجیه فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی اجرا و بهره‌برداری می‌شود، طی مدت و اعتبار معین برای تحقق بخشیدن به اهداف برنامه بالادستی به صورت سرمایه‌گذاری ثابت شامل هزینه‌های غیرثابت وابسته در دوره مطالعه، اجرا و بهره‌برداری می‌گردد و تمام یا قسمتی از هزینه‌های اجرای آن از محل منابع مالی متناسب با دامنه کاربرد تأمین می‌شود.

5-16- طرح و پروژه سرمایه‌گذاری: طرح‌ها و پروژه‌هایی که در راستای ایجاد و توسعه زیرساخت‌ها در کشور اجرا می‌گردند.

5-17- ساخت‌وساز: طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های مطالعاتی، طراحی و مهندسی، ساخت، نصب، تأمین تدارکات و تجهیزات و نگهداری، به منظور ایجاد، تغییر، بهره‌برداری و یا مرمت یک ساختمان و یا یک زیرساخت.

5-18- مشارکت عمومی و خصوصی: همکاری و قرارداد بین بخش خصوصی و عمومی بر اساس تخصص‌ها، ظرفیت‌ها، منابع و میزان سرمایه‌گذاری هر یک از طرفین، به‌طوری‌که بتواند با تأمین الزامات توسعه‌ای و طبق اسناد بالادستی نیازهای بخش عمومی را با پیش‌بینی مناسب ریسک‌ها، تضامین و منابع به بهترین وجه برآورده کند.

5-19- برنامه‌های نظام فنی و اجرایی: تعهد برای انجام یکسری اقدامات و عملیات به منظور تحقق اهداف نظام.

5-20- سامانه نظام فنی و اجرایی: زیرساختی در بستر فناوری اطلاعات برای مدیریت و ارتباط منسجم و هدفمند اجزای مشخصی از نظام.

5-21- شاخص های اثربخشی: معیارهایی که خصوصیات کیفی را در قالب کمی بیان کرده و آن‌ها را قابل بررسی و ارزشیابی می‌کند. این شاخص‌ها، اطلاعات میزان تحقق اهداف، کیفیت و اثربخشی طرح‌ها و پروژه‌ها و پاسخ به نیازهای توسعه‌ای را ارائه می‌کنند.

5-22- شاخص‌های کارآمدی: معیاری برای کنترل منابع، هزینه، زمان و کیفیت که به صورت مقیاس (نرم‌)های قابل اندازه‌گیری ارائه می‌شوند.

5-23- صندوق تضمین اعتبار: نهادی مالی که وظیفه آن اعتبارسنجی کارفرما به لحاظ مالی و گشایش اعتبار اسنادی به منظور تضمین پرداخت به عوامل مرتبط، متناسب با پیشرفت پروژه است.

5-24- شرکت پروژه: شرکت تضامنی و یا سهامی خاص با مشارکت چند شخص حقیقی و حقوقی است که با سرمایه اولیه پرداخت‌شده حداقل یک‌چهارم مبلغ قرارداد، توسط بخش خصوصی برای انجام پروژه تأسیس می‌شود.

5-25- کارفرما: دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت، شرکت پروژه و یا نهادی که متولی هدایت و به نتیجه رساندن اهداف پروژه است.

5-26- دستگاه مرکزی: واحد مرکزی دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مشمول این آیین‌نامه که طبق مقررات وظیفه راهبری واحدهای تابع را بر عهده دارد.

5-27- 

در حال تکمیل...