آیین‌نامه نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور (آیین‌نامه اجرایی ماده (34) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور)

آیین نامه نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور

هیئت وزیران با توجه به تکلیف مندرج در تبصره ذیل ماده (۳۴) قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور مبنی بر «تهیه و اجرای سند نظام فنی و اجرایی کشور» توسط سازمان برنامه و بودجه کشور، «آیین نامه نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور» را تصویب کرد.

افزایش کارآمدی و اثربخشی طرح ها و پروژه های سرمایه گذاری و نیز استقرار نظام یکپارچه برای پدیدآوری این طرح ها و پروژه ها، از جمله اهداف آیین نامه یاد شده است.

دامنه کاربرد نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور، طرح ها و پروژه‌های تملک دارایی های سرمایه‌ای و طرح ها و پروژه هاي سرمايه گذاري و ساخت و ساز دستگاه های اجرایی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری و شامل همه مراحل دوره یک طرح یا پروژه از دوره پیدایش تا برچیدن می باشد که بخشي يا تمام منابع مالی آن از وجوه عمومی تأمین می شود.

لازم به ذکر است، سند نظام فنی و اجرایی یکپارچه در چارچوب قوانین و مقررات مربوطه، با  تعیین اهداف کمی و کیفی مشخص برای دوره های زمانی محدود و مشخص، توسط سازمان برنامه و بودجه کشور تهیه و ابلاغ می شود و دستگاه های اجرایی و مؤسسات و نهادهای عمومی غیردولتی مشمول این آیین نامه، موظف به رعایت آن هستند.

استناد قانونی:

ماده ۳۴ قانون احکام دائمی برنامه های توسعه کشور (مصوب 10/11/1395 مجلس شورای اسلامی)

«دولت موظف است به‌منظور افزایش کارآمدی و اثربخشی طرحهای تملک دارایی‌های سرمایه‌ای با رعایت قانون نحوه اجرای سیاست‌های کلی اصل چهل و چهارم (۴۴) قانون اساسی اقدامات زیر را به اجراء درآورد:

الف- سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است با لحاظ موارد زیر ظرف مدت یک‌سال از تاریخ ابلاغ این قانون «سند نظام فنی و اجرائی کشور» را تهیه و اجراء کند. ضوابط و مقررات ساخت و ساز در چهارچوب این نظام ابلاغ می‌شود:

۱. نظام فنی و اجرائی یکپارچه کشور شامل عوامل، اصول، برنامه‌ها و فرآیندها و  اسناد (مقررات، ضوابط و دستورالعمل‌ها) مربوط به مدیریت، پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری  طرحهای سرمایه‌گذاری و پروژه‌های ساخت و ساز باشد.

۲. قواعد اساسی حاکم بر کارفرمایان، مجریان، پیمانکاران، مشاوران، سازندگان و تأمین‌کنندگان همه طرحها و پروژه‌هایی که از وجوه عمومی کشور استفاده می‌کنند، در این سند لحاظ شود.

۳. ویژگی‌های بخشها، دستگاههای اجرائی و تشکلهای صنفی مرتبط بخش  خصوصی پیش‌بینی‌شده و به‌صورت مستمر بهبود یابد.

ب- روشهای اجرائی مناسب «مشارکت بخش عمومی . خصوصی» از قبیل «تأمین منابع مالی، ساخت، بهره‌برداری و واگذاری»، «تأمین منابع مالی، ساخت و بهره‌برداری»، «طرح و ساخت کلید در دست» و یا «ساخت، بهره‌برداری و مالکیت» را با پیش‌بینی تضمین‌های کافی و تدابیر بودجه‌ای به‌کارگیرد.

پ- سازوکار تأمین مالی طرحهای تملک دارایی سرمایه‌ای بزرگ و متوسط از طریق گشایش اعتبارات اسنادی ریالی و ارزی نزد بانکهای داخلی و خارجی همراه با پیش‌بینی ابزارهای مالی تضمینی را به تدریج به‌گونه‌ای پیاده کند که رابطه تأمین منابع مالی و اجرای طرحهای فوق با نوسانات بودجه سالانه کاهش یابد.

تبصره- آیین‌نامه اجرائی این ماده ظرف مدت شش‌ماه از تاریخ لازم‌‌الاجراء شدن این قانون به پیشنهاد سازمان برنامه و بودجه کشور به‌عنوان متولّی نظام فنی و اجرائی یکپارچه کشور به تصویب هیأت وزیران می‌رسد.

متن پیش‌نویس آیین‌نامه اجرایی ماده (34) قانون احکام دایمی برنامه‌های توسعه کشور موضوع: نظام فنی و اجرایی یکپارچه

فصل 1: کلیات

ماده 1- چشم انداز

نظام فنی و اجرایی یکپارچه، با ایجاد فضای کارآمد و اثربخش در ساخت و ساز کشور، موجب بهره‌وری حداکثر در مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری در ساخت و ساز شده و باعث توسعه مستمر مهندسی در کشور می‌شود.

ماده 2- هدف

ایجاد نظام فنی و اجرایی یکپارچه در راستای مدیریت و ساماندهی سیاست‌ها، اصول، برنامه‌ها، اسناد، سامانه‌ها و عوامل، به منظور تعریف و پیدایش صحیح و اثربخش طرح‌ها و اجرای پروژه‌ها به صورت کارآمد متناسب با دامنه کاربرد

ماده 3- دامنه کاربرد

3-1- طرح‌ها و پروژه‌هایی که بخشی یا تمام آن از وجوه عمومی (موضوع ماده 13 قانون محاسبات عمومی کشور) استفاده می‌کنند.

3-2- طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری، قوای سه‌گانه جمهوری اسلامی ایران، دستگاه‌های اجرایی و نهادهای عمومی غیردولتی موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری و شرکت‌ها و واحدهای ارایه‌کننده خدمات عمومی نظیر شرکت‌های آب و فاضلاب شهری و شرکت مخابرات

3-3- طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری مشارکتی دستگاه‌ها و نهادهای موضوع ماده (5) قانون مدیریت خدمات کشوری با بخش خصوصی

ماده 4- اصول حاکم بر نظام فنی و اجرایی

4-1-- یکیپارچگی: همبستگی، هماهنگی و همسویی اجزا و عوامل نظام به منظور ایجاد انسجام و هماهنگی در فرآیندها در جهت نیل به اهداف

4-2- شفافیت: شفاف‌سازی و آگاهی بخشی نسبت به حقوق و تکالیف متقابل ذینفعان نظام فنی و اجرایی با تأکید بر دسترسی آسان و ضابطه‌مند مردم به اطلاعات صحیح

4-3- مشارکت: حضور و دخالت آگاهانه، داوطلبانه، متعهدانه و خلاق ذینفعان و عوامل نظام در تصمیم‌گیری، تصمیم‌سازی، برنامه‌ریزی، تأمین منابع و یا انجام وظایف در سطوح عملکردی نظام و نظارت بر آن‌ها به منظور بهره‌مند شدن از منافع مادی و معنوی آن

4-4- پاسخگویی: متعهد و مسئول بودن عوامل نظام (در هر سطحی) در قبال وظایف و مسئولیت واگذار شده.

4-5- بهبود مستمر: فرایند و یا ابزار بهبود بهره‌وری است که قصد دارد رشدی فزاینده و سازگار در تمامی قسمت‌های یک فرایند و یا فرایندها ایجاد کند.

ماده 5- تعاریف: کلمات و عبارات به کارگرفته‌شده زیر (در این آیین‌نامه) در معانی مترادف درج‌شده، هستند:

5-1- نظام فنی و اجرایی یکپارچه: مجموعه اصول، برنامه‌ها، عوامل، فرآیندها و اسناد که از طریق ساماندهی و ایجاد بسترهای مناسب به دنبال ایجاد هماهنگی و جهت‌گیری‌های مشترک و همگرا در مدیریت و مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری است؛ که از این پس در آیین‌نامه «نظام» گفته می‌شود.

5-2- اسناد: در این نظام، واژه اسناد به جای مجموعه واژه‌های «استانداردها، معیارهای فنی، ضوابط و مقررات، روش‌های اجرایی، دستورالعمل‌ها» به کار برده می‌شود.

5-3- اسناد بالاسری: فهرست اسناد مورد نیاز اولویت‌بندی شده دستگاه مرکزی که در آن چارچوب انجام کار مشخص می‌شود. این اسناد با پیشنهاد بالاترین مقام دستگاه مرکزی و پس از بررسی، توسط سازمان ابلاغ می‌شود.

5-4- اسناد تنظیم‌کننده: اسنادی هستند که راهبردها، رویکردها و چارچوب‌های کلان تهیه اسناد را تعیین می‌کنند و توسط سازمان تهیه می‌شوند.

5-5-- سازمان: سازمان برنامه و بودجه کشور به عنوان متولی نظام فنی و اجرایی

5-6- سند: سند نظام فنی و اجرایی یکپارچه کشور

5-7- اثربخشی طرح‌های سرمایه‌گذاری: تعریف و پیدایش صحیح طرح‌ها و پروژه‌های سرمایه‌گذاری در راستای رسیدن به اهداف بالادستی

5-8- کارآمدی پروژه‌ها: اجرای پروژه‌ها: اجرای پروژه‌ها در شرایط بهینه زمان، هزینه و با کیفیت تعیین‌شده

5-9- روش‌های تأمین مالی: روش‌های جذب سرمایه است که با به‌کارگیری آن، ساختار، نوع و محل‌های تأمین اعتبار مورد نیاز پروژه‌ و روابط قراردادی تأمین کننده مالی با نهادهای مسئول و مرتبط از قبیل: «دستگاه اجرایی، بانک مرکزی، بانک عامل و سایر عوامل»، مشخص‌شده و منابع مالی مورد نیاز فراهم می‌شود.

5-10- روش اجرا پروژه: روش اجرای پروژه: تعیین روش بهینه انجام کارها و نحوه سازمان‌دهی و ترکیب حوزه‌های خدمات مورد نیاز در دوره عمر پروژه از طریق: «مشخص کردن دامنه کاری، ارتباطات قراردادی، محدوده تعهدات، مسئولیت‌ها و نقش‌های عوامل ذی‌نفع»، در فعالیت‌های مراحل پیدایش، پدیدآوری و بهره‌برداری پروژه‌های سرمایه‌گذاری.

5-11- روش تدارک پروژه: تعیین انتخاب روش تأمین مالی و روش اجرایی پروژه

5-12- اعتبارات اسنادی: سند مالی صادره از یک نهاد مالی (عمدتاً توسط یک بانک) است که تعهد پرداخت قطعی را طبق شرایط اعتبار، فراهم می‌کند.

5-13- وجوه عمومی: نقدینه‌های مربوط به وزارتخانه‌ها و موسسات دولتی و شرکت‌های دولتی و نهادها و مؤسسات عمومی غیردولتی و مؤسسات وابسته به سازمان‌های مذکور که متعلق به افراد و مؤسسات خصوصی نیست و صرف‌نظر از نحوه و منشأ تحصیل آن منحصراً برای مصارف عمومی به موجب قانون قابل دخل و تصرف است. (موضوع ماده 13 قانون محاسبات عمومی کشور)

5-14- پروژه: مجموعه فعالیت‌های موقتی با منافع و زمان معین، برای دستیابی به نتایج منحصر به فرد و پایدار (محصول یا خدمات) که قابلیت تحویل و بهره‌برداری داشته و می‌تواند کل یا بخشی از عملیات یک طرح باشد.

15-5- طرح: گروهی از پروژه‌های مرتبط با هم و فعالیت‌ها و خدمات مرتبط با طرح، که بر اساس مطالعات توجیه فنی، اقتصادی، اجتماعی و زیست‌محیطی اجرا و بهره‌برداری می‌شود، طی مدت و اعتبار معین برای تحقق بخشیدن به اهداف برنامه بالادستی به صورت سرمایه‌گذاری ثابت شامل هزینه‌های غیرثابت وابسته در دوره مطالعه، اجرا و بهره‌برداری می‌گردد و تمام یا قسمتی از هزینه‌های اجرای آن از محل منابع مالی متناسب با دامنه کاربرد تأمین می‌شود.

5-16- طرح و پروژه سرمایه‌گذاری: طرح‌ها و پروژه‌هایی که در راستای ایجاد و توسعه زیرساخت‌ها در کشور اجرا می‌گردند.

5-17- ساخت‌وساز: طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های مطالعاتی، طراحی و مهندسی، ساخت، نصب، تأمین تدارکات و تجهیزات و نگهداری، به منظور ایجاد، تغییر، بهره‌برداری و یا مرمت یک ساختمان و یا یک زیرساخت.

5-18- مشارکت عمومی و خصوصی: همکاری و قرارداد بین بخش خصوصی و عمومی بر اساس تخصص‌ها، ظرفیت‌ها، منابع و میزان سرمایه‌گذاری هر یک از طرفین، به‌طوری‌که بتواند با تأمین الزامات توسعه‌ای و طبق اسناد بالادستی نیازهای بخش عمومی را با پیش‌بینی مناسب ریسک‌ها، تضامین و منابع به بهترین وجه برآورده کند.

5-19- برنامه‌های نظام فنی و اجرایی: تعهد برای انجام یکسری اقدامات و عملیات به منظور تحقق اهداف نظام.

5-20- سامانه نظام فنی و اجرایی: زیرساختی در بستر فناوری اطلاعات برای مدیریت و ارتباط منسجم و هدفمند اجزای مشخصی از نظام.

5-21- شاخص های اثربخشی: معیارهایی که خصوصیات کیفی را در قالب کمی بیان کرده و آن‌ها را قابل بررسی و ارزشیابی می‌کند. این شاخص‌ها، اطلاعات میزان تحقق اهداف، کیفیت و اثربخشی طرح‌ها و پروژه‌ها و پاسخ به نیازهای توسعه‌ای را ارائه می‌کنند.

5-22- شاخص‌های کارآمدی: معیاری برای کنترل منابع، هزینه، زمان و کیفیت که به صورت مقیاس (نرم‌)های قابل اندازه‌گیری ارائه می‌شوند.

5-23- صندوق تضمین اعتبار: نهادی مالی که وظیفه آن اعتبارسنجی کارفرما به لحاظ مالی و گشایش اعتبار اسنادی به منظور تضمین پرداخت به عوامل مرتبط، متناسب با پیشرفت پروژه است.

5-24- شرکت پروژه: شرکت تضامنی و یا سهامی خاص با مشارکت چند شخص حقیقی و حقوقی است که با سرمایه اولیه پرداخت‌شده حداقل یک‌چهارم مبلغ قرارداد، توسط بخش خصوصی برای انجام پروژه تأسیس می‌شود.

5-25- کارفرما: دستگاه‌های اجرایی، نهادهای عمومی غیردولتی، شرکت، شرکت پروژه و یا نهادی که متولی هدایت و به نتیجه رساندن اهداف پروژه است.

5-26- دستگاه مرکزی: واحد مرکزی دستگاه‌های اجرایی و نهادهای مشمول این آیین‌نامه که طبق مقررات وظیفه راهبری واحدهای تابع را بر عهده دارد.

5-27- 

در حال تکمیل...