آیین نامه مرخصی ها موضوع مواد ۴۷ و ۴۸ و ۴۹ قانون استخدام کشوری‌ مصوب ۲۲/۷/۴۶ هیأت وزیران

فصل یکم- مرخصی استحقاقی‌

ماده ۱- مرخصی استحقاقی مستخدم از نخستین ماه خدمت به ‌نسبت مدت خدمت به او تعلق می‌گیرد و طبق مقررات این ‌آیین‌نامه جزیاً یا کلاً قابل استفاده است‌.

تبصره- افرادی که طبق ماده ۶۷ قانون استخدام کشوری مجدداً استخدام می‌شوند می‌توانند از مرخصی استحقاقی ذخیره‌شده قبلی خود طبق مقررات این آیین‌نامه استفاده نمایند.

ماده ۲- مرخصی کمتر از یک روز جزو مرخصی استحقاقی ‌منظور می‌شود و حداکثر مدت مرخصی موضوع این ماده از دوازده روز در یکسال تقویمی تجاوز نخواهد کرد.

تبصره- بانوانی که فرزند شیرخوار داشته و فرزند آنها از شیرمادر استفاده می‌نماید، می‌توانند تا هنگام دو سالگی فرزند شیرخوار خود، از مرخصی ساعتی تا سقف مرخصی ‌استحقاقی (شامل مرخصی استحقاقی سالیانه به اضافه ‌مرخصی ذخیره شده‌) خود استفاده نمایند.

ماده ۳- جز در مورد مرخصی موضوع ماده ۲، در اعطای دو مرخصی استحقاقی باید حداقل یک روز غیر تعطیل فاصله ‌باشد.

ماده ۴- کارگزینی‌های وزارتخانه‌ها و مؤسسات دولتی مکلفند در فروردین ماه هر سال جدول اسامی مستخدمین ادارات را که متضمن مدت مرخصی استحقاقی هریک از آنان باشدتنظیم کنند و برای رؤسای ادارات مربوط ارسال دارند.

ماده ۵- رییس اداره از لحاظ این آیین‌نامه مدیر هر واحد سازمانی است که بدون در نظر گرفتن موقع و عنوان آن واحد، اختیار اخذ تصمیم درباره مرخصی‌های مستخدمین حوزه‌ مدیریت خود را از طرف وزیر یا رییس مؤسسه دولتی دارا باشد.

ماده ۶- استفاده از مرخصی استحقاقی موکول به تقاضای کتبی‌ مستخدم و موافقت کتبی رییس واحد مربوط و در غیاب او معاون وی است‌. هر کارمند موظف است در طول سال ‌مرخصی استحقاقی سالیانه خود را درخواست نماید و رییس ‌یا معاون واحد مربوط نیز موظفند ترتیبی اتخاذ نمایند تا امکان ‌استفاده کارمندان از مرخصی سالیانه «به میزان استحقاق»فراهم گردد و با درخواست ایشان در این زمینه با در نظر گرفتن ‌زمان مناسب‌، موافقت نمایند.

ماده ۷- هرگاه رییس اداره بنا به مصالح اداری با تقاضای‌ مرخصی مستخدم از حیث مدت یا موقع استفاده موافقت ‌نکند، اعطای آن را با توافق مستخدم به وقت دیگری که ازتاریخ مورد تقاضای اولیه وی بیش از شش ماه فاصله نداشته ‌باشد موکول می‌کند و در صورتی که مستخدم نتواند ضمن ‌مدت شش ماه مذکور از این مرخصی استفاده کند مرخصی‌ مزبور ذخیره خواهد شد.

ماده ۸- هر مستخدمی که تحصیل مرخصی نموده‌، باید از تمام ‌آن مرخصی استفاده کند مگر آن که بنا به ضرورت رییس اداره‌ مربوط او را دعوت به کار نماید که در این صورت نسبت به ‌مرخصی استفاده نشده باید طبق ماده ۷ عمل شود.

ماده ۹- هیچ مستخدمی به اختیار نمی‌تواند در هر سال بیش از پانزده روز از مرخصی استحقاقی سالانه خود را ذخیره نماید و هرگاه از بقیه مرخصی مذکور به اختیار استفاده نکند، مدت ‌زاید بر پانزده روز ذخیره نخواهد شد.

ماده ۱۰- حداکثر مدتی که مستخدم در یک سال تقویمی‌ می‌تواند از مرخصی استحقاقی همان سال و مرخصی ‌استحقاقی ذخیره شده استفاده نماید جمعاً از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد. چنین مستخدمی هرگاه بخواهد از باقیمانده‌ مرخصی ذخیره شده خود نیز استفاده نماید باید حداقل یک‌سال تمام خدمت کرده باشد.

ماده ۱۱- مستخدمی که در حال مرخصی استحقاقی است ‌می‌تواند تقاضا کند مرخصی او تمدید شود و در این صورت‌ تاریخ شروع مرخصی اخیر بلافاصله بعد از انقضای مرخصی ‌قبلی خواهد بود.

ماده ۱۲- در صورتی که تصمیم رییس اداره در مورد تمدید مرخصی به مستخدم ابلاغ نشده باشد، مستخدم مکلف است ‌در پایان مدت مرخصی در پست خود حاضر شود.

ماده ۱۳- حفظ پست ثابت سازمانی مستخدمی که در حال ‌استفاده از مرخصی استحقاقی است الزامی می‌باشد و در این‌مدت رییس اداره وظایف او را به مستخدم یا مستخدمین دیگر محول می‌کند.

ماده ۱۴- با مستخدمی که در حال استفاده از مرخصی استحقاقی ‌بیمار شود مطابق مقررات فصل دوم رفتار خواهد شد و مرخصی استحقاقی استفاده نشده وی ذخیره می‌گردد.

ماده ۱۵- موافقت با تقاضای مرخصی استحقاقی استفاده نشده‌ مستخدمین در هنگام بازنشستگی با رعایت مقررات مربوط ‌الزامی است و در این مورد حفظ پست سازمانی مستخدم ‌ضروری نمی‌باشد.

تبصره- در مورد مشمولین ماده ۷۷ قانون استخدام کشوری ‌اعطای مرخصی موکول به آن است که مستخدم در مهلت ‌مناسبی قبل از رسیدن به سن شصت و پنج سالگی تقاضای‌ مرخصی کرده باشد.

ماده ۱۶- حداکثر مدت مرخصی موضوع ماده ۱۵ این آیین‌نامه وتبصره آن از چهار ماه تجاوز نخواهد کرد و محدودیت مندرج‌در ماده ۱۰ این آیین‌نامه شامل مستخدمین موضوع ماده ۱۵ این آیین‌نامه و تبصره آن نیست ولی در این مورد حفظ پست‌ثابت سازمانی این قبیل مستخدمین ضروری نمی‌باشد.

تبصره- در صورتی که به دلیل حساسیت شغلی با رعایت سایر مواد این آیین‌نامه و به تشخیص دستگاه‌، موافقت با مرخصی ‌مستخدم امکان‌پذیر نباشد و میزان ذخیره مرخصی مستخدم‌ بیش از چهار ماه گردد، صرفاً آن میزان از مرخصی مذکور که ازتاریخ ابلاغ آیین‌نامه (۴/۱۱/۶۸) به بعد مازاد بر چهار ماه‌شده است از محدودیت چهار ماه مندرج در این ماده مستثنا می‌باشد.

ماده ۱۷- تعطیلات فصلی مستخدمین رسته آموزشی و دیگرمستخدمینی که از این نوع تعطیلات استفاده می‌کنند تا میزان‌یک ماه در سال به حساب مرخصی استحقاقی آنان در همان‌سال منظور می‌شود.

این قبیل مستخدمین چنانچه در طول سال به عللی به میزان‌کمتر از تعطیلات فصلی استفاده نمایند ملزم می‌باشند بادرخواست مرخصی‌، مازاد مدت تا یک ماه را در طول سال‌تحصیلی از مرخصی استحقاقی با رعایت مقررات این‌آیین‌نامه استفاده نمایند و چنانچه رییس اداره یا معاون اداری ومالی وی بنا به مصالح اداری با درخواست مرخصی مزبورموافقت ننماید و بدین وسیله امکان استفاده از این مرخصی تاپایان سال تحصیلی برای فرد فراهم نگردد، این مرخصی برای ‌سال بعد ذخیره خواهد شد. اجرای مفاد این ماده از تاریخ ‌ابلاغ می‌باشد (۴/۱۱/۶۸).

ماده ۱۸- حقوق و فوِق العاده‌های ایام مرخصی استحقاقی‌ مستخدم که به مدت خدمت خارج از کشور وی تعلق می‌گیرد در صورتی که آن مرخصی در خارج از کشور مورد استفاده‌ واقع شود به ارز قابل پرداخت است‌.

ماده ۱۹- به مرخصی استعلاجی که از چهار ماه تجاوز نماید نسبت به مدت زاید بر چهار ماه و به دوران مرخصی بدون‌ حقوق و آمادگی به خدمت و تعلیق و برکناری از خدمت وانفصال و خدمت زیر پرچم و غیبت موجه‌، استحقاقی تعلق‌نمی‌گیرد. معذوریت بانوان باردار که وضع حمل آنان دوقلو به بالا باشدمشمول محدودیت چهار ماه موضوع این ماده نمی‌باشد.

ماده ۲۰- مرخصی استحقاقی که مستخدمین تا تاریخ تصویب‌این آیین‌نامه ذخیره کرده‌اند محفوظ است ولی ترتیب استفاده‌از آن تابع مقررات این آیین‌نامه خواهد بود.

تبصره - کارکنان غیررسمی دستگاههای دولتی که طبق مقررات‌قانونی به استخدام رسمی پذیرفته می‌شوند، چنانچه قبل ازپذیرفته شدن به استخدام رسمی‌، حسب مقررات یا مفادقرارداد استخدامی حاکم بر وضعیت خود حق استفاده ازمرخصی استحقاقی را داشته و این مرخصی طبق همان‌مقررات قابل ذخیره شدن بوده و ذخیره شده باشد، پس ازتبدیل وضع می‌توانند با رعایت مقررات این فصل از مرخصی‌ذخیره شده مذکور استفاده نمایند.

فصل دوم - مرخصی استعلاجی‌

ماده ۲۱- هرگاه مستخدم شاغل بیمار شود و آن بیماری مانع ازخدمت او باشد باید مراتب را در کوتاه‌ترین مدت ممکن به‌اداره متبوع اطلاع دهد و در موارد کمتر از دو روز گواهی‌پزشک را در اولین روز پس از مراجعه به محل خدمت و درموارد ده روز و بیشتر، در پایان روز دهم به رییس یا معاون‌واحد مربوطه جهت ارجاع به کارگزینی ارسال دارد.

ماده ۲۲- کارگزینی مکلف است گواهی پزشک معالج مستخدم‌را برای اظهارنظر نزد پزشک معتمد وزارتخانه یا مؤسسه‌دولتی متبوع ارسال دارد و در صورتی که مفاد گواهی موردتأیید قرار گیرد حکم مرخصی استعلاجی را صادر نماید.

تبصره ۱- در صورتی که دستگاه ذی ربط پزشک معتمد دراختیار نداشته باشد، سازمانهای منطقه‌ای بهداشت و درمان‌استان مکلف به همکاری و معرفی پزشک معتمد از میان‌پزشکان سازمان خواهند بود.

تبصره ۲- اگر مستخدم به نظر دستگاه ذی ربط معترض باشدموضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع می‌شود و نظر این‌کمیسیون قطعی خواهد بود.

ماده ۲۳- کمیسیون پزشکی حداقل مرکب از سه نفر پزشک‌خواهد بود که بنا به درخواست دستگاه متبوع مستخدم وباتوجه به نوع بیماری توسط سازمانهای منطقه‌ای بهداشت‌،درمان و آموزش و پزشکی تعیین خواهد شد. سازمانهای‌مذکور مکلفند در اسرع وقت کمیسیون را تشکیل و نتیجه را به‌دستگاه ذی ربط اعلام نمایند.

ماده ۲۴- تشخیص ابتلای مستخدم به بیماری صعب‌العلاج وتعیین مدت معذوریت وی به‌عهده کمیسیون پزشکی است‌.حداکثر مدت این معذوریت در هر نوبت شش ماه است و قابل‌تمدید خواهد بود.

ماده ۲۵- در هر مورد که موضوع به کمیسیون پزشکی ارجاع‌می‌شود نظر کمیسیون که به اتفاق یا به اکثریت اتخاذ شود قاطع‌خواهد بود.

ماده ۲۶- به بانوان باردار برای هر بار وضع حمل تا سه فرزند،سه ماه معذوریت و برای فرزند چهارم به بعد دو ماه معذوریت‌ و برای وضع حمل دوقلو چهار ماه و برای وضع حمل دوقلو به‌بالا یک سال معذوریت با استفاده از حقوق و فوق‌العاده‌های ‌مربوط داده می‌شود. معذوریت وضع حمل جزو مرخصی‌ استعلاجی محسوب می‌شود و تشخیص تاریخ شروع آن برعهده پزشک معالج است‌.

ماده ۲۷- به مستخدمی که از مرخصی استعلاجی استفاده ‌می‌نماید تا چهار ماه و در صورتی که به‌علت ابتلای به بیماری‌ صعب‌العلاج یا زایمان فرزندان توأمان (وفق ماده ۲۶ اصلاحی ‌آیین‌نامه مرخصی‌ها) مرخصی استعلاجی وی بیش از چهارماه باشد، تا حداکثر یک سال حقوق و فوق العاده‌های مربوط ودر مورد بیماریهای صعب‌العلاج در مدت زاید بر یک سال تا هنگامی که مشمول ماده ۷۹ قانون استخدام کشوری قرار نگرفته است فقط حقوق پرداخت می‌گردد.

ماده ۲۸- حقوق و فوق العاده‌های مستخدمینی که در خارج ازکشور به حالت اشتغال یا مأموریت خدمت می‌کنند در مدت ‌مرخصی استعلاجی تا دو ماه به ارز و در مدت زاید بر آن بارعایت ماده ۲۷ به ریال پرداخت خواهد شد.

ماده ۲۹- گواهی‌نامه‌ای که در مورد بیماری مستخدم در خارج ازکشور صادر شده باید از حیث صحت صدور به تصدیق‌سفارتخانه و یا کنسولگری ایران در محل برسد. در موردمستخدمین شاغل یا مأمور در خارج از کشور تصدیق‌سفارتخانه یا کنسولگری ایران در محل از حیث صحت صدورکافی خواهد بود و در سایر موارد هرگاه مفاد چنین‌گواهی‌نامه‌ای مورد تأیید پزشک معتمد قرار نگیرد موضوع درکمیسیون پزشکی برای اظهارنظر قطعی‌مطرح‌خواهدشد.

ماده ۳۰- مرخصی استعلاجی مستخدم در صورتی که بیماری اوادامه یابد با رعایت مقررات این فصل قابل تمدید است‌.

ماده ۳۱- به ‌جز مستخدمان موضوع ماده ۲۶ این آیین‌نامه‌، حفظ‌ پست ثابت سازمانی مستخدمی که از مرخصی استعلاجی ‌استفاده می‌کند بیش از چهار ماه الزامی نیست‌.

فصل سوم- مرخصی بدون حقوق

ماده ۳۲- استفاده از مرخصی بدون حقوق موقوف به اختتام ‌دوره آزمایشی است و فقط در موارد زیر ممکن خواهد بود:

۱- مستخدم استحقاق مرخصی نداشته باشد و احتیاجش به ‌استفاده از مرخصی مسلم شود.

۲- مستخدم قصد ادامه تحصیل داشته باشد و مدارک لازم را ارایه نماید.

۳- مستخدم ناگزیر باشد به اتفاق همسرش به خارج از محل‌خدمت خود مسافرت کند.

۴- مستخدم پس از استفاده از چهار ماه مرخصی استعلاجی ‌سالانه به‌ سبب ادامه همان بیماری یا ابتلای به بیماری دیگر قادر به خدمت نباشد و بیماری او صعب‌العلاج تشخیص داده‌نشود.

تبصره- اعطای مرخصی بدون حقوق به مستخدمین آزمایشی‌که در طول خدمت آزمایشی با ارایه مدارک و به تشخیص ‌مؤسسه متبوع خود نیاز به استفاده از مرخصی بدون حقوق داشته باشند حداکثر تا دو ماه متوالی با رعایت سایر مقررات‌ این فصل امکان‌پذیر خواهد بود.

ماده ۳۳- مستخدم باید تقاضانامه استفاده از مرخصی بدون‌حقوق را با ذکر علت و مدت آن توسط رییس اداره خود به‌وزارتخانه یا مؤسسه دولتی متبوع ارسال نماید. وزارتخانه یامؤسسه دولتی تصمیم لازم را در این‌باره اتخاذ و در صورت‌موافقت‌، حکم مرخصی بدون استفاده از حقوق را با رعایت‌تبصره ۲ ماده ۴۹ قانون استخدام کشوری صادر خواهد کرد.در مورد مستخدمین موضوع بند «۴» ماده ۳۲ این آیین‌نامه‌چنانچه بیماری به تأیید پزشک معتمد برسد موافقت بامرخصی بدون حقوق الزامی خواهد بود.

فصل چهارم- مقررات مختلف

ماده ۳۴- در احتساب مرخصی روز و ماه و سال مطابق تقویم‌رسمی کشوری است و در مرخصی روزانه ماه سی روزحساب می‌شود. مرخصی‌های کمتر از یک روز باتوجه به‌ساعات کار روزانه وزارتخانه یا مؤسسه دولتی مربوط محاسبه‌ خواهد شد.

ماده ۳۵- روزهای تعطیل که طی مدت مرخصی واقع است جزومدت مرخصی محسوب می‌شود.

ماده ۳۶- پرداخت حقوق و فوق العاده‌ های مدت مرخصی قبل ازصدور حکم مرخصی ممنوع است‌.

تبصره ۱- فوق العاده‌ هایی که در ایام مرخصی استعلاجی که ازچهار ماه در یک سال تجاوز نکند و همچنین در ایام مرخصی‌ استحقاقی حسب مورد قابل پرداخت است به‌شرح زیر است‌:

فوق العاده شغل موضوع ماده ۳۸ قانون استخدام کشوری ‌ضمن رعایت مقررات مربوط‌.

فوق العاده‌ های موضوع بندهای «ب‌، پ‌، ت‌، ج‌، چ‌، ح‌، خ‌، و د»ماده ۳۹ قانون استخدام کشوری‌.

مستخدمین موضوع ماده ۲۶، مشمول محدودیت چهار ماه‌ موضوع این تبصره نمی‌باشند.

تبصره ۲ - در مورد مستخدمین مبتلا به بیماری سل‌، مقررات ‌قانون حمایت کارمندان مسلول و پیشگیری سل مصوب‌ ۱۸/۱۱/۱۳۳۳ از لحاظ پرداخت حقوق ، فوق العاده‌ها و مزایای مستمر مذکور در تبصره یک این ماده و با رعایت‌ تبصره ۴ ماده ۳۸ قانون استخدام کشوری لازم‌الاجرا می‌باشد.

ماده ۳۷- عدم حضور مستخدم در پست خود که مدت آن از سه‌روز تجاوز ننماید و مستند به عللی از قبیل آنچه که ذیلاً درج‌می‌شود باشد موجه شناخته خواهد شد:

۱- بیماری او

۲- صدمات ناشی از حوادث که به او یا پدر یا مادر یا همسر یافرزندان او وارد آمده باشد.

۳- بیماری شدید پدر یا مادر یا همسر یا فرزندان‌.

۴- فوت همسر یا اقربای نسبی و سببی تا طبقه سوم‌.

۵- دارا شدن فرزند.

۶- ازدواج او و فرزندانش‌.

۷- احضار مستخدم توسط مراجع قضایی برای ادای شهادت وانجام تحقیقات‌.

تشخیص صحت و سقم جهات ادعایی مستخدم به‌عهده رییس‌اداره است‌. در صورتی که صحت ادعا تصدیق شود، غیبت‌مستخدم برحسب علت جزو مرخصی استحقاقی یااستعلاجی وی محسوب و حکم لازم در این مورد صادرخواهد شد.

ماده ۳۸- هرگونه تغییری در این آیین‌نامه منوط به پیشنهادسازمان امور اداری و استخدامی کشور و تصویب هیأت‌وزیران خواهد بود.

ماده ۳۹- از تاریخ تصویب این آیین‌نامه مقررات قبلی راجع به‌مرخصی مستخدمین رسمی مشمول قانون استخدام کشوری‌ ملغی است‌.