معافیت از پرداخت حق بیمه سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند

مباحث حقوقی و نکات کاربردی

۱- مطابق ماده واحده قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مصوب ۱۳۶۱/۱۲/۱۶، «از آغاز سال ۶۲ کارفرمایان کلیه کارگاه های تولیدی و صنعتی و فنی که از خدمات دولتی استفاده می نمایند تا میزان ۵ نفر کارگر از پرداخت حق بیمه سهم کارفرما معاف بوده و از ۵ نفر به بالا نسبت به مازاد ۵ نفر حق بیمه را خواهند داشت.»

۲- مطابق قانون الحاق یک تبصره به قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مصوب ۱۳۶۷/۰۸/۱۹، «در مورد كارفرماياني كه صورت مزد يا حقوق و نيز حق بيمه ماهانه سهم كارگر را تا دو ماه پس از مهلت قانوني ارسال و پرداخت نكنند ‌بخشودگي موضوع اين قانون براي آن مدت منتفي مي شود و مكلف به پرداخت حق بيمه قانوني ماهانه خواهند بود »

۳- براساس  تصویب نامه  شماره  ۱۶۰۰۲مورخ ۱۳۶۲/۰۳/۱۲ هیئت  وزیران،  ابتدا  تعداد  ۹۹ نوع  فعالیت مشمول  قانون  معافیت  قرار  گرفتند  که  با  توجه  به  پیشنهاد  سازمان  تامین  اجتماعی و تصویب هیئت وزیران (مصوبه  شماره ۱۰۶۲۵۴ت۵۲۳ مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۲) از خرداد ۱۳۶۹ این تعداد به ۳۵فعالیت کاهش یافت. سپس به موجب تصویب نامه دیگر به شماره  ۵۰۰۰۲ ت ۲۳۸۵۳ه مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۰۹ «شرکتها و اتحادیه‌های تعاونی روستایی و کشاورزی که جنبه تولیدی‌، صنعتی یافنی داشته باشند و واحدهای تولیدی کشاورزی‌» به عنوان بند ۳۶ به فهرست اضافه گردید.

* در برخی سایت ها « ناشرین و موسسات انتشاراتی » و« کارکنان شناورهای باری و صیادی در استانهای جنوبی کشور» نیز به عنوان بندهای ۳۷ و ۳۸ به این فهرست اضافه شده اند که مستند قانونی آن مشخص نیست.

۴- فهرست فعالیت های مشمول براساس تصویب نامه شماره  ۱۰۶۲۵۴ت۲۳ه مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۲ هیات وزیران: «۱-آلومينيم وسازي و خمكاري، ۲-اطاقسازي ماشين ۳-آهنگري ، فلز تراشي (قطعه سازي )، حلبي سازي، تراشكاري، ۴-انواع بافندگي، ۵- پرورش ماهي، ۶- پرورش و نگهداري دام وماكيان، ۷- ساخت و تعميرات انواع پمپ آب، ۸- توليدگازهاي صنعتي و طبي و وسايل آتش نشاني، ۹- ترازو ، تپان و باسكول سازي،۱۰- توليد كنندگان تابلوهاي فشار ضعيف و قوي برق،۱۱- شركتهاي تعاوني توليدي وابسته به ارگانهاي دولتي نظير مركز گسترش خدمات توليدي و عمراني كشور كه فعاليتهاي آنها جنبه توليدي ، صنعتي و فني دارد، ۱۲- چاقو سازي، ۱۳- توليد انواع چراغ خوراك پزي، ۱۴- چاپخانه شامل : چاپ ، حروف چيني ، گراورسازي ، كليشه سازي ،ليتوگرافي وانواع صحافي، ۱۵ خبازي،۱۶-انواع دوزندگي، ۱۷- درب و پنجره سازي، ۱۸- ريخته گري، ۱۹- سراجي شامل : كيف و چمدان و كمربند سازي و ساك، ۲۰- سماور سازي، ۲۱- صابون پزي، ۲۲- كارگاههاي صنايع دستی،۲۳-کارگاههای صنایع روستائی که فعالیت آنها جنبه تولیدی ، صنعتی و فنی داشته و پروانه آنها توسط جهاد سازندگی صادر می گردد، ۲۴- فخاري، ۲۵- قالب زني، ۲۶- توليدكنندگان قفل، ۲۷- كاشي سازي و سراميك سازي، ۲۸- توليدي كفش (كفاشي) و پستائي سازي، ۲۹- ساخت و توليد انواع مخازن،۳۰- موزائيك سازي و بلوك سازي، ۳۱- سازندگان ميز و صندلي ، كمد ، قفسه كابينت آشپزخانه، ۳۲- ساخت و توليد انواع ماشين آلات كشاورزي و وسائل و ادوات مربوطه و تعميرات آنها، ۳۳- معادن سطحي الارضي كه جنبه كارگاهي دارند، ۳۴- نمد مالي، ۳۵- يخدان سازي» تا میزان ۵ کارگر از پرداخت حق بیمه معاف هستند.

۵-لازم به ذکر است قید« و پروانه آنها توسط جهاد سازندگی صادر می گردد.»مذکور در بند ۲۳ تصویب نامه شماره  ۱۰۶۲۵۴ت۲۳ه مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۲ هیات وزیران ، به موجب رای شماره ۱۶۹ مورخ ۱۳۸۲/۰۴/۲۹ هیات عمومی دیوان عدالت اداری، مستند به این که تبصره ۵ ماده واحده فوق الاشعار، مفید جواز تعیین شرایط خاص برای کارفرمایان مشمول حکم مقنن نیست و به جهت تضییق دایره شمول قانون، ابطال شده است.

۶-مطابق تبصره ۳ ماده واحده مذکور «كارخانجات، معادن، پيمانكاران، شركت هاي خارجي از شمول اين قانون مستثني هستند.»

مستندات مربوط:

قوانین

ردیف تاریخ عنوان
1  16/12/1361 ماده واحده قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند
2 21/9/1364 استفساریه قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند
3 19/8/1367 قانون الحاق یک تبصره به قانون معافیت از پرداخت سهم بیمه کارفرمایانی که حداکثر پنج نفر کارگر دارند مصوب 19/8/1367 مجلس شورای اسلامی 
4 4/8/1387 ماده 2 قانون اصلاح قانون تأمین اجتماعی و برخی قوانین مربوط به منظور تشویق کارفرمایان به تأدیه دیون معوقه سنواتی بابت حق بیمه و بیمه بیکاری کارکنان مصوب 4/8/1387 مجمع تشخیص مصلحت نظام 
5  4/12/1393 ماده 63 قانون الحاق برخی مواد به قانون تنظیم بخشی از مقرات مالی دولت مصوب 4/12/1393 

 مقررات

ردیف تاریخ عنوان
1 28/2/1362 آیین نامه اجرایی تبصره ۵ قانون معافیت از پرداخت حق بیمه سهم کارفرمای کارگاه ها به میزان ۵ نفر کارگر مصوب ۱۳۶۲/۰۲/۲۸ 
2 2/2/1369 جايگزين شدن فهرست پيوست بجاي فهرست موضوع تبصره (۱) ماده(۲) آيين نامه اجرايي قانون معافيت از پرداخت سهم بيمه كارفرماياني كه حداكثر پنج نفر كارگر دارند (تصویب نامه شماره ۱۰۶۲۵۴ ت ۲۳ هـ مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۲ هیات وزیران) 
3 2/2/1369 جايگزين شدن فهرست پيوست بجاي فهرست موضوع تبصره (۱) ماده(۲) آيين نامه اجرايي قانون معافيت از پرداخت سهم بيمه كارفرماياني كه حداكثر پنج نفر كارگر دارند (تصویب نامه شماره ۱۰۶۲۵۴ ت ۲۳ هـ مورخ ۱۳۶۹/۰۲/۱۲ هیات وزیران) 
4 22/2/1381 ماده ۴ آئین نامه اجرایی بندهای الف و ب ماده ۴۹ قانون برنامه سوم توسعه ۱۳۸۱ 
5 29/11/1382 تصویب نامه شماره ۵۰۰۰۲ت ۲۳۸۵۳ه مورخ ۱۳۸۲/۱۲/۰۹ هیات وزیران 
6 8/4/1384 تبصره ۱ ماده ۴ آئین نامه اجرایی بندهای الف و ب ماده ۴۹ تنفیذی قانون برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران، موضوع ماده ۱۰۳ قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی وفرهنگی جمهوری اسلامی ایران(تصویب نامه شماره ۲۸۲۰۷ ت ۳۳۳۹۱هـ مورخ ۱۳۸۴/۰۵/۰۸ هیأت وزیران)

آراء هیأت عمومی

ردیف تاریخ عنوان
1 29/4/1382 رای شماره ۱۶۹ مورخ ۲۹/۰۴/۱۳۸۲ هیات عمومی دیوان عدالت اداری
2 15/6/1383 رای شماره ۲۱۹ مورخ ۱۵/۰۶/۱۳۸۳ هیات عمومی دیوان عدالت اداری 
3 18/6/1386 رای شماره ۴۱۸ مورخ ۱۸/۰۶/۱۳۸۶ هیات عمومی دیوان عدالت اداری 
4 10/6/1394 رای شماره ۷۲۴ تا ۷۲۶ و ۷۷۹ مورخ ۱۳۹۴/۰۶/۱۰ هیات عمومی دیوان عدالت اداری 
5 5/6/1398 رای شماره ۱۰۵۶ مورخ ۱۳۹۸/۰۶/۰۵ هیات عمومی دیوان عدالت اداری 

آراء هیأت‌های تخصصی

ردیف تاریخ عنوان
1 ۱۳۹۳/۰۶/۱۹ رای شماره ۹۵ مورخ ۱۹/۰۶/۱۳۹۳ هیأت تخصصی بیمه ، کار و کارگری و بازنشستگی